محبّت فرقه‌هاى مختلف اسلامى را جلب نمود . بر اين اساس ، تقيّه گاهى خوفى است ، گاهى تحبيبى ( جلب دوستى و محبّت ) و گاهى براى مصالح ديگر « 1 » . 4 - اقسام تقيّه : مرحوم شيخ انصارى ( ره ) تقيّه را به واجب ، حرام ، مستحب ، مكروه و مباح تقسيم كرده است . « 2 » مثلا براى حفظ جان ، حفظ وحدت جامعه‌ى اسلامى و امورى از اين قبيل ، تقيّه واجب است ، مادام كه اصل دين و ضروريات دين در معرض خطر قرار نگيرد . ولى اگر تقيّه موجب فساد در دين و تزلزل در اركان اسلام و محو شعائر دينى و تقويت كفر شود ، يا موجب قتل نفس محترمى شود ، شكّى در حرام بودن آن نيست ؛ همچنين ، در شراب‌خوارى و غير موارد ضرورى ، تقيّه حرام است . « 3 » 5 - عملى كه به علّت تقيّه ، بر خلاف واقع انجام مىشود ، صحيح است يا فاسد ؟ شيخ انصارى ( ره ) مىگويد : اگر دليل وجوب آن عمل و اجزاء و شرايط ، عام باشد و شامل هر دو صورت اختيار و اضطرار باشد ، عملى كه خلاف واقع انجام مىشود ، باطل است ؟ مگر اينكه دليلى مانند حديث « رفع » شامل رفع جميع آثار شود و نگوييم تنها بر رفع مؤاخذه دلالت مىكند ، و البتّه اين خلاف ظاهر است . « 4 » ولى روايات متعدّد ديگرى داريم كه بر سقوط تكليف با انجام عبادات تقيّه‌اى و عدم نياز به اعاده و قضا دلالت مىكنند . « 5 » 6 - آيا تقيّه در موضوعات نيز جريان دارد ؟

--> ( 1 ) - القواعد الفقهيّه : 1 / 410 . ( 2 ) - المكاسب : 320 . ( 3 ) - القواعد الفقهيّه : 1 / 415 . ( 4 ) - المكاسب : 320 . ( 5 ) - همان مدرك .