نيازمندى ديگر مسلمانان كه تازه برايشان پيدا شد ، احتياج به علم طب در اثر پيدا شدن امراض گوناگون بود ، و ناگزير طبيبان مسيحى را به خود راه دادند ، و همين طبيبان ، فيلسوف و مبلغان دين مسيحى بسيار زبردست بودند . پيدا شدن امراض گوناگون از اينجا بود كه مردم صحراگرد ، يا شهرنشين عرب در اثر تنگدستى ، با غذاهاى سادهء محلى كه بيشتر نان جوين و شير شتر و خرما بود عادت داشتند ، و صحراگردى و راه‌پيمائى و كم‌خوراكى بنيه‌هاى آنان را قوى مىكرد و ساختمان بدنيشان در مقابل بيمارىها ، مقاومت داشت و به همين سبب بيشترشان تندرست بودند . گروهى از آنان پس از آنكه با تمدن‌هاى بزرگ و زندگىهاى تجملى برخورد كردند ، و غذاهاى چرب و لذيذى را كه ايرانيان و روميان مىساختند ، ديدند ، و از سوى ديگر ناگهان به مال و ثروت دست يافتند ، و زندگى چادرنشينى و زيستن در خانه‌هاى گلى را به قصرنشينى بدل كردند و در عيش و نوش و خوردن غذاهاى ديرهضم ، زياده‌روى كردند ، و بنيهء قوى را از دست دادند ، و به همين سبب بيمارىهاى شهرنشينى دست به گريبانشان شد ، و ناچار به پزشكان دوردست توسل جستند . معاويه از طبيبى به نام اسال استفاده مىكرد . و عبد الملك بن مروان و عمرو بن عبد العزيز ، ابجر كنانى كه از مدرسين اسكندريه بود ، پيش خود خواندند . منصور خليفهء عباسى بيمارى معده گرفت ، و پس از معالجات بسيار كه بىفايده بود ، گورگياس بن بختيشوع نسطورى مذهب را ، از بيمارستان جندىشاپور ، پيش خود خواند ، و از معالجاتش بهبود يافت ، و همهء اينان عقايد گوناگون خود را ميان مسلمانان مىپراكندند . « 1 » مردى هندى دو رساله پيش منصور آورد كه يكى در علم رياضى و ديگرى در نجوم بود . منصور به او فرمان داد تا هردو را به عربى ترجمه كرد ، و از آن هنگام او به سعد و نحس كواكب و تأثير اوضاع فلكى در حوادث اجتماعى معتقد گرديد ، و اين هم يكى از عقايد نوظهور ميان مسلمانان بود ، كه حس كنجكاوى را در اين زمينه‌ها تحريك كرد . احتياجاتى كه ذكر شد سبب گرديد ، كه مأمون در مقر خلافت بغداد ، جائى به نام بيت الحكمة تأسيس كرد ، و كتابهاى گوناگون بسيارى از رم و قبرس و جاهاى ديگر روى زمين درخواست كرد و مترجمين بىشمارى از ملل گوناگون ، براى ترجمهء اين كتب فرا خواند .

--> ( 1 ) دراسات فى تاريخ الفلسفة العربية ، عبده الشمالى بيروت 1965 از صفحهء 154 تا 158 نقل به خلاصه و از چند كتاب ديگر .