دين اسلام ، سراغ كار و كسب در آمد رفتند و از پاسدارى از ارزشهاى الهى تغافل ورزيدند و نسبت به نفوذ عناصر منافق و فرصت طلب در مراكز قدرت ممالك [ اسلامى ] بىاعتنا ماندند . به اين ترتيب عناصر ارتداد جاهلى بار ديگر تبديل به يك حزب شدند و سپاه شكست خوردهء ابوسفيان در بدر بار ديگر به گردهم جمع شدند و با سوء استفاده از سماحت اسلام و غفلت افراد مكتبى و متعهد و با بهره‌گيرى از فتوحات اسلامى و پيمانها و پيوندهاى جاهلىشان موفق شدند تا بار ديگر نفوذ و قدرت گم‌شده‌شان را به دست آورند . بدون شك پيغمبر صلى الله عليه و آله به تسلط اسلام به‌عنوان اولين قدرت سياسى در شبه جزيره و تسامح با دشمنانش براى جذب آنها به سوى دين و اعتراف ظاهرى به آن اهتمام مىورزيد . اگر چه وى خود مىدانست كه آنها از صميم قلب بدان ايمان ندارند . در قرآن بيش از يك آيه است كه به مسلمانان دربارهء وجود عناصر منافق در صفوفشان هشدار مىدهد همچون : « و ممن حولكم من الاعراب منافقون و من اهل المدينه مردّوا على النفاق لا تعلمهم ، نحن نعلمهم سنعذبهم مرّتين ثمّ يردون الى عذاب عظيم » « 1 »

--> ( 1 ) - التوبه / 101 ؛ بعضى باديه‌نشينان كه در اطراف شمايند منافقانند و بعضى اهل مدينه نيز ، در نفاق فرو رفته‌اند . تو آنها را نمىشناسى ، ما مىشناسيمشان . دو بار عذابشان مىكنيم سپس به عذابى بزرگ برده شوند .