يك گناه ، دستگيرى از يك مستمند و . . . ارزشى بيش از دنيا و آنچه در آنست دارد . اما سجّاد عليه السلام در روايتى در تفسير آيه‌ى « افلا يرون انّا نأتى الارض ننصها من اطرافها » « 1 » ( آيا نمىبينند كه ما مىآييم و بر اطراف زمين نقص وارد مىسازيم ) فرموده‌اند : منظور مرگ عالم و دانشمند است . بنابراين معناى آيه چنين مىشود كه زمين با مرگ عالم سبك قيمت و بىارزش مىشود و به تعبير قرآن كريم ناقص مىگردد . صفات انسانى و فضائل اخلاقى مثل شجاعت ، سخاوت ، رأفت ، بزرگوارى ، جوانمردى ، عفو ، فداكارى و . . . ارزشمند اسن و از كسى كه چنين صفاتى داشته باشد قدردانى مىشود و او را باارزش مىدانند . البته افرادى نظير ماركس ، نيچه ، دوركيم ، فرويد و . . . همه چيز را به بازى گرفتند و نتوانستند يا نخواستند درك كنند كه رأفت ، كرامت ، جوانمردى و . . . فوق العاده ارزشمند است ، و گفتند آنچه گفتند و انسانيت را به لجن كشيده روى تاريخ را سياه كردند ، و مقام انسان را تا آنجا به تنزل و پستى كشاندند كه او را حيوانى شكم‌پرست و شهوتران و حتّى به اعتقاد نيچه « درنده‌يى كه اگر رأفت داشته باشد ضعيف است » قلمداد نمودند ! به اعتقاد آنان انسان قوى كسى است كه استمثارگر ، درنده ، عياش ، فريبنده و . . . باشد ! ! آرى انسان اگر به وادى ضلالت و گمراهى بيفتد به تعبير قرآن از هر جانورى پستتر و زشتتر است : « انّ شرّ الدّوابّ عند اللّه الصّمّ البكم الّذين لا يعقلون » « 2 » ( پسترين جنبندگان نزد خداوند انسانهاى كر و گنگى هستند كه خرمندى ندارند ) و امثال « نيچه‌ها » و « فرويدها » مصداق روشن اين آيه‌اند . از اين مقوله كه بگذريم باز چيزهايى در اين جهان مىبينيم كه با مقياس ارزشى ماركس قابل سنجيدن نيست ؛ ارزش جمال ، آواز ، فصاحت كلام ، ملاحت سخن ، يك تابلوى مطابق با ذوق ، يك منظره‌ى دل‌انگيز يك آبشار و . . . را نمىتوان انكار كرد . به تعبير خواجه حافظ شيرازى برخى براى

--> ( 1 ) - سوره انبياء آيه‌ى 44 ( 2 ) - سوره‌ى انفال آيه‌ى 22