استحقاق عذاب پيدا كنند آنگاه آنان را نابود مىسازيم ) . بايد توجّه داشت كه نابودى يك ملّت فقط به اين نيست كه عذابى مانند زلزله و طوفان و سيل بر آنها نازل شود ، بلكه برترين عذاب آنست كه روح انسانيت از ملتى رخت بربندد ، چرا كه وقتى عاطفه ، جوانمردى ، فداكارى ، ديگرگرائى و . . . در ملتى نبود آن ملّت مسخ‌شده و به عذاب اليه گرفتار آمده است . امريكا ، شوروى ، كشورهاى غربى ، بلكه همه‌ى جهان هم اكنون به عذاب درندگى گرفتارند ، روح اختلاف در يك ملّت از بدترين عذابهاست ؛ استثمار خارجى ملّتى را ذليل و بنده‌ى خود مىسازد و ذخائر او را به يغما مىبرد ، اين بالاترين مسخ شدنهاست . . . . بنابراين مىتوان گفت جهان هم اكنون به عذاب الهى گرفتار است ، عذابى كه ناشى از اعمال و كردار خود آنهاست . اسلام تقاضايى را كه زيان‌آور است امضا نمىكند : « انّما الخمر و الميسرّ و الانصاب و الازلام رجس من عمل الشّيطان فاجتنبوه لعلّكم تفلحون انّما يريد الشّيطان ان يوقع بينكمّ العداوة و البغضاء فى الخمر و الميسر » « 1 » ( همانا شراب و قمار و بتها و تقسيم و برد و باخت مال با قرعه پليد و از كردار شيطان است پس از آن‌ها اجتناب ورزيد تا رستگار شويد ، شيطان مىخواهد با شراب و قمار ميان شما دشمنى و كينه ايجاد نمايد ) . اسلام قراردادهاى عقلائى را پذيرفته و دستور به رعايت هر قراردادى داده است : « اوفوا بالعقود » « 2 » ( به پيمانها و قراردادها وفا كنيد ) . به همين جهت فقها فرموده‌اند قراردادهاى عقلائى هرچند مانند بيمه مستحدث باشد و در زمان شارع اسلام سابقه نداشته باشد از نظر اسلام پذيرفته است و همه‌ى قراردادهاى عقلائى ، اعتبارات عقلائى قابل اجرا و لازم الاجرا است به شرط آنكه براستى عقلائى باشد ، ولى اگر كاذب و براى فرد و جامعه زيان‌آور باشد اسلام نه تنها نپذيرفته بلكه بشدت تقبيح كرده و با آن مبارزه مىكند . اسلام قرارداد بيع ربوى را قراردادى مضرّ و گناه آن را بسيار بزرگ مىداند : « فان لم

--> ( 1 ) - سوره‌ى مائده آيه‌ى 90 ( 2 ) - سوره‌ى مائده آيه‌ى 1