ددر مورد اينكه آيا تقلّب در قانون چه حرام باشد و چه حرام نباشد ، مؤثر است يا خير و آيا حيله‌كننده و متقلّب مىتواند سوء نيت خود را عملى سازد ؟ بايد بگوييم : خير ، مگر آنكه دليلى در مورد بخصوصى داشته باشيم . حتّى در بسيارى از موارد در فقه ديده مىشود كه حيله تأثيرى ندارد با آنكه موضوع حكم را منتفى ساخته است‌و سالبه بانتفاء موضوع پيش آمده است‌مثلا در باب نكاح فقها فتوى داده‌اند و رواياتى نيز طبق همين فتوى در دست است كه اگر بيمار در مرض موت زن خود را طلاق دهد ، آن زن از ارث محروم نمىشود اگرچه از عدّه هم خارج شده باشد . و نيز : اگر كسى مورّث را به قتل برساند از او ارث نخواهد برد . اگر كسى از لعان برگردد از پسر خود ارث نمىبرد . بسيارى از علماى گذشته فتوى داده‌اند كه اگر كسى قبل از وجوب خمس و زكات ، مورد را از بين ببرد بايد خمس و زكاتش را بپردازد ، و رواياتى نيز طبق همين فتوى در دست است . بسيارى از فقها فتوى داده‌اند كه ازدواج در مرض موت موجب ارث نمىشود . اگر كسى خود را ناچار به ترك واجبى يا انجام حرامى بنمايد معذور نيست و به قاعده‌ى « الامتناع بالاختيار لا ينافى الاختيار » بازخواست و كيفر خواهد شد . بسيارى از فقها فتوى داده‌اند كه خريدوفروش در مرض موت تأثيرى ندارد . بسيارى از فقها فتوى داده‌اند كه حق شفعه به واسطه‌ى صلح از بين نمىرود .