مىدانند ، و به اين حدّ از غربزدگى هم اكتفا نكرده برخى خام‌انديشان گمراه ، بيشرمانه به قرآن كريم نسبت داده‌اند كه ربا را - العياذ باللّه‌تجويز كرده است ! ! و گفته‌اند ربائى كه در اسلام حرام است رباى تصاعدى است ! و استدلالشان اين است كه قرآن مىفرمايد : « لا تأكلوا الربوا اضعافا مضاعفة » « 1 » و از اين آيه اين مفهوم را مىگيرند كه قرآن مىفرمايد ( رباى تصاعدى نخوريد ) و نتيجه مىگيرند پس رباى كم و غير تصاعدى مانعى ندارد ! بلكه بايد باشد ! ! پاسخ آنست كه اوّلا : اين آيه مفهوم ندارد زيرا قيد « اضعافا مضاعفة » قيد توضيحى است ، و براى آنست كه توجه دهد ربا غالبا به رباى تصاعدى منجر خواهد شد . و ثانيا : بفرض آنكه مفهوم داشته باشد ، براى نهى بيشتر از رباى تصاعدى است نه نفى حرمت رباى غير تصاعدى ؛ زيرا آيه‌ى « فلكم رئوس اموالكم لا تظلمون و لا تظلمون » صراحت دارد كه هر نوع ربائى حرام است ، و مقدار بسيار كم آن هم ظلم است . و قرآن كريم به همين عدم تعادل و از دست دادن فطرت اشاره مىفرمايد : « الذين يأكلون الربوا لا يقومون الّا كما يقوم الذى يتخبّطه الشيطان من المسّ » « 2 » در مباحث گذشته اشاره كرديم خصلتهايى كه در نفس آدمى متمركز شده و پا گرفته است در قيامت بروز و ظهور مىيابد ، و حشر انسانها طبق همان كيفيّت نفسانى خواهد بود ، انسانهايى كه در دنيا تعادل فطرى را از دست داده‌اند در قيامت چون جن‌زدگان و مخبّطان وارد محشر مىشوند . ب‌ربا همچنان‌كه آيه‌ى شريفه نيز تصريح بر آن دارد ظلم است ، زيرا وسيله‌يى است براى استثمار فرد از فرد و جامعه از

--> ( 1 ) - سوره‌ى آل عمران آيه‌ى 130 ( 2 ) - سوره بقره آيه‌ى 275