4 - كف زدن حكمش چيست ؟ ( چه حكمى دارد ؟ ) جواب : بسمه تعالى اشكال ندارد . آيا بردگى امروزه احكامش ثابت است يا فسخ شده است ؟ جواب : بسمه تعالى همان حكم را دارد ، به كتاب نگاهى به بردگى به قلم اينجانب رجوع شود . سؤال 312 : حضور محترم . . . . مرحوم شيخ حر عاملى در كتاب التجاره ابواب الدين و القرض ، باب 9 را چنين ناميده است : « باب انه يجب على الامام قضاء الدين عن المومن المعسر من سهم الغارمين او غيره ان كان انفقه فى طاعة اللَّه » و ذيل اين باب 5 روايت را آورده است . سوال اين است : 1 . مستفاد از اين روايات چيست ؟ مسئوليت بيت المال به معناى مديون بودن آن در قبال دين يا اينكه فقط چون پرداخت دين به مصلحت جامعه و حكومت است ؟ جواب : بسمه تعالى از باب مصلحت ، امام پرداخت مىكند ، بيش از اين از روايات استفاده نمىشود . گرچه تعبير برخى روايات اين است كه به عهدهء امام است . ليكن بر سر هم بيش از اين استفاده نمىشود كه وظيفه مقام ولايت است . نه اينكه دين بر ذمه او باشد . 2 . رابطه بدهكار و امام ( يا بيت‌المال ) پس از پرداخت دين توسط امام يا بيت‌المال چيست ؟ و آيا امام حق رجوع به بدهكار را دارد ؟ جواب : بسمه تعالى اگر بدهكار موسر شد بايد پرداخت كند .