الشيخ محمد علي الگرامي
10
استفتائات ( 1382 ش ) ( فارسى )
سؤال 5 - با توجه به اينكه در قرآن و سنت فقط بر نشانههاى بلوغ تأكيد شده و تفسيرى از آن ارائه نشده ، حيض و قاعدگى و موى زهار از نشانههاى خارجى بلوغ شمرده شدهاند و فقهاى بزرگ ( رض ) بدان فتوا دادهاند ، و موى زهار در دختران نشانه بلوغ شمرده نشده و ادله اختصاص به پسران دارد و با توجه به اينكه روايات 9 سالگى معارض با روايات 10 و 13 سالگى است نظر مبارك حضرت عالى در سن بلوغ دختران چيست ؟ جواب : روايات موى زهار در پسر وارد شده است ليكن فقهاء فرقى نگذاشتهاند چنان كه در روايات ، خشونت مو نيز ذكر نشده است ليكن فقها تصريح به آن كردهاند ، و دليل خشونت ، غير از علم خارجى به عدم دخالت موى نرم در بلوغ ، اجماع است و همينطور اجماع در الحاق دختر به پسر مىباشد و خارجا نيز همينطور است پس نظر برخى اصحاب در اختصاص به پسر وجهى ندارد ، به كتب فقهى چون جواهر ج 26 ص 7 و مهذب البارع و حدائق و . . . رجوع شود ( كتاب الحجر ) . دربارهء روايت 10 سالگى ، با صراحت روايات 9 سالگى است . روايت 13 سالگى هم فقط روايت عمار است كه توضيح دادم ، و يكى دو روايت كهتعبير صبيان دارد كه در مورد پسران است نه صبايا كه جمع صبيه مى باشد ، احتمال تغليب هم ظهور ، درست نمىكند ، ضمنا مسئله هم تقريبا اجماعى است ، اينجانب يقين دارم طرح مسئله 13 سالگى با تمسك به روايت عمار كه همهء فقهاء عظام آن را ديده و طرد كردهاند جز ترويج فساد و هرجومرج اخلاقى هيچ خاصيتى ندارد .