در العقد الفريد اندلسى مالكى آمده است كه مولاى متّقيان عليه السلام مقدّس مآبى را ديد كه گوشه‌گير شده است ، به او فرمود : اى كسى كه عبا را پوشيده‌اى و در گوشه‌اى نشسته مىگويى من با هيچ چيز كارى ندارم ، خدا اين آيات را براى چه كسى گفته است ؟ اين كه مىفرمايد : درياها را مسخّر نموده تا از آن استفاده كنيد ، آيا خداوند تعارف كرده و ميل ندارد كه بشر از آن استفاده كند ؟ قطعاً خدا راست گفته است ، پس اين چه وضعى است كه براى خود ساخته‌اى ؟ ! « 1 » 3 . « اللَّهُ الَّذِى خَلَقَ السَّمواتِ وَالأَرضَ وَأَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً فَأَخْرَجَ بِهِ مِنَ الثَّمَراتِ رِزْقاً لَكُمْ وَسَخَّرَ لَكُمُ الفُلْكَ لِتَجْرِىَ فِى البَحْرِ بِأَمْرِهِ وَسَخَّرَ لَكُمُ الأَنْهارَ * وَسَخَّرَ لَكُمُ الشَّمْسَ وَالقَمَرَ دائِبَيْنِ وَسَخَّرَ لَكُمُ اللَّيْلَ وَالنَّهارَ » . « 2 » خداوند ، آسمان‌ها و زمين را آفريد ، و از آسمان آب فرستاد و از آن براى شما روزى آورد ، ببينيد چند بار در اين آيه كلمهء « لكم » آمده است ! مىگويد : آن خدايى كه عظمتش لايتناهى است و براى تو اين همه دستگاه را آفريده است ، آيا اين جذب نيست ؟ همان است كه سعدى مىگويد : همه از بهر تو سرگشته و فرمان بردار * شرط انصاف نباشد كه تو فرمان نبرى « 3 » ما براى شما روزى فرستاديم ؛ كشتىها ، رودها ، خورشيد ، ماه ، شب و روز را آفريديم ، براى همين است كه قرآن با « رحمن » و « رحيم » آغاز شده است ، تا خدا را به عنوان سرچشمهء رحمت و عطوفت ، معرفى كند . خلاصه در اين جا يك سرّ تربيتى بسيار بزرگى است كه قرآن مىخواهد از راه كشش و جاذبهء درونى همه را به طرف پروردگار متعال ؛ يعنى به سوى كمال مطلق سوق دهد .

--> ( 1 ) . العقد الفريد ، ج 3 ، ص 127 . . ( 2 ) . ابراهيم ( 14 ) آيهء 32 . . ( 3 ) . ديباچهء گلستان .