السيد نعمة الله الجزائري ( مترجم : صادق وحسين حسن زاده )
322
قصص الأنبياء ( تاريخ انبياء ) ( از آدم تا خاتم ) ( فارسى )
سجده نمود : « وَ خَرُّوا لَهُ سُجَّداً » . « 1 » جداى از اينكه سجده نمودن بر غير خدا اشكال دارد اشكالات ديگرى نيز بر سجده يعقوب وارد است ؛ نخست آنكه يعقوب ، پدر يوسف بود و احترام به پدر بر يوسف واجب بود دوم . آنكه يعقوب پيرمردى والامقام بود و احترامش بر يوسف لازم بود . سوم آنكه يعقوب از پيامبران بزرگ خداوند است . چهارم آنكه يعقوب بسى زاهدتر و عابدتر از يوسف بود باوجود اين دلايل چرا يوسف اجازه داد كه يعقوب بر او سجده كند ؟ بر اين اشكال هفت پاسخ گفتهاند : 1 . ابن عباس گفته است كه يعقوب براى سپاسگزارى از خداوند سجده نمود ؛ چرا كه دوباره يوسف را يافته بود . نكتهاى كه هست آن است كه يعقوب در آغاز ورودش به دربار سجده نكرد بلكه هنگامى كه يوسف او را به بالاى تخت فراخواند او خداوند را براى بالا رفتن مقام يوسف و تحقق رؤياى يوسف سپاس گزارد . 2 . يوسف همچون قبلهاى بود كه يعقوب به خاطر يافتنش خداوند را سپاس گزارد همانگونه كه در برابر كعبه سجده مىكنيم ولى مقصود اصلى خداوند است و كعبه نشانهاى بيش نيست . حسان در اينباره گويد : ما كنت اعرف ان الامر منصرف * عن هاشم ثم منها عن ابى حسن اليس اول من صلى لقبلتكم * و اعرف الناس بالاثار و السنن معناى شعر چنين است كه هرچند سررشته امور از بنى هاشم و ابو الحسن عليه السّلام به دست ديگران افتاده است ولى آيا باز هم آگاهترين فرد به ارزشها و سنتها همان كسى نيست كه اول بار در برابر كعبه نماز خواند ؟ 3 . مىتوان گفت كه مقصود از سجده يعقوب ، فروتنى و تواضع است نه سجده همانگونه كه در كلام عرب آمده است كه پشتههايى را كه مىبينى كه در زير سم اسبها تواضع كردهاند . اشكال ديگر آن است كه در آيه آمده است كه
--> ( 1 ) . عيون اخبار الرضا ج 1 ص 179 .