سرآغاز سخن و نوشتار بايد به مقتضاى حال و مناسب زمان و مكان باشد تا سودمند افتد و براى شنونده و خواننده شيرين و آموزنده باشد و به سوى مقصود رهنمون شود . در برخى زمينه‌ها و زمانها گفتگو و سخن ميان دو يا چند تن از خطبه و سخنرانى اثربخش‌تر و كارايى آن در تفهيم نكات ظريف و مطالب دقيق افزونتر است ، هم در خود آنها و هم در ديگران كه گزارش آن گفتگو را مىشنوند يا مىخوانند ؛ به خاطر سپردن يك گفتگو هم بسيار آسانتر از حفظ يك خطبه يا نامه است . از اين رو انديشمندانى را مىبينيم كه گوهرهاى پربهاى دانش را در قالب گفتگو مطرح كرده‌اند ، كه نمونه آن آثار افلاطون ، كليله و دمنه و قصّه يوذاسف وبلوهر ، در زمينه‌هاى فلسفى ، اجتماعى و اخلاقى است كه اهميت و جاذبه خود را تا به امروز