تأويل درست‌تر است و نيكوتر و پسنديده ، از بهر آنك در حقّ صحابهء رسول ظن نيكو بردن و نفى عار و تهمت ازيشان كردن فريضه است ، چون در حق صحابه چنين است در حقّ انبياء اولىتر و سزاتر كه ظن نيكو برند و بعصمت و پاكى ايشان گواهى دهند بعد ما كه ربّ العزّه جلّ جلاله ايشان را از ميان خلق برگزيده و صفوت خود گردانيده و رقم اصطفائيّت بر ايشان كشيده كه « إِنَّ اللَّهَ اصْطَفى آدَمَ وَ نُوحاً وَ آلَ إِبْراهِيمَ وَ آلَ عِمْرانَ عَلَى الْعالَمِينَ » . قوله « لَوْ لا أَنْ رَأى بُرْهانَ رَبِّهِ » ابن عباس گفت : برهان حق آن بود كه برنگرست ملكى بر صورت يعقوب ديد كه انگشت بر وى مىگزيد و ميگفت : يا يوسف يا يوسف ! و گفته‌اند جبرئيل را ديد كه مىگفت : انت مكتوب فى الانبياء و تعمل عمل السّفهاء و يوسف جبرئيل را بشناخت از آنك وى را در چاه ديده بود ، و گويند جبرئيل پر خويش بر پشت يوسف زد تا همه شهوت از وى برفت ، و گفته‌اند بر ديوار خانه نبشته ديد كه : « لا تَقْرَبُوا الزِّنى إِنَّهُ كانَ فاحِشَةً وَ ساءَ سَبِيلًا » . سدى گفت : از هوا ندا شنيد كه يا يوسف تواقعها فتكون مثل الطير وقع ريشه فذهب يطير و لا ريش له - اى يوسف فعل سفها مىكنى ! تا چون مرغى شوى بال كنده كه هرگز پرواز نتواند كرد ، بمجرّد اين ندا از مقام برنخاست تا برهان حق بديد ، آن گه برخاست و آهنگ بيرون كرد . اينست كه ربّ العالمين گفت : « كَذلِكَ لِنَصْرِفَ » اى كذلك اريناه البرهان « لِنَصْرِفَ عَنْهُ السُّوءَ وَ الْفَحْشاءَ » فالسّوء خيانة صاحبه و الفحشاء ركوب الفاحشة ، « إِنَّهُ مِنْ عِبادِنَا الْمُخْلَصِينَ » قراءت مدنى و كوفى بفتح لام است ، يعنى المصطفين المختارين الّذين اصطفاهم اللَّه لدينه و اخلصهم لعبادته ، من قوله « إِنَّا أَخْلَصْناهُمْ بِخالِصَةٍ » . باقى بكسر لام خوانند يعنى الذين اخلصوا التوحيد و العبادة للَّه ، من قوله « وَ أَخْلَصُوا دِينَهُمْ لِلَّهِ » يوسف چون برهان حقّ بديد برخاست و آهنگ در كرد تا بگريزد ، زليخا از پى او برفت تا بوى در آويزد ، اينست كه اللَّه تعالى گفت : « وَ اسْتَبَقَا الْبابَ » اى تسابقا الى باب البيت ، فحذف الى - چون بدر خانه