و آن قول ، ايشان را لعنت كرديم ، و از درگاه خود برانديم . و گفته‌اند : تمامى سخن آنجاست كه گفت : حَرَّمْنا عَلَيْهِمْ طَيِّباتٍ أُحِلَّتْ لَهُمْ ، و روا باشد كه تمامى آنجا است كه گفت : بَلْ طَبَعَ اللَّهُ عَلَيْها بِكُفْرِهِمْ ، و معنى آن باشد كه به اين فعلها كه كردند خداى تعالى مهر بر دل ايشان نهاد تا هيچ پند نپذيرند ، و سخن حق در آن نشود . و گفته‌اند : جهودان به آنچه گفتند : قُلُوبُنا غُلْفٌ ، خود را چون عذرى ميساختند ، يعنى كه دلهاى ما بسته است ، آنچه تو مىگويى به آن نميرسد . ربّ العالمين گفت : نه چنانست كه ايشان ميگويند ، كه آن پوشش كه بر دل ايشانست نه عذر است ايشان را ، و اين سخن آنست كه از ايشان راست است ، امّا معذور شمردن خود را به آن ناراست است ، هم چنان كه كافران گفتند : ما نَفْقَهُ كَثِيراً مِمَّا تَقُولُ ، و اللَّه گفت كافران را : لا يَفْقَهُونَ ، و گفتند : فِي آذانِنا وَقْرٌ ، و اللَّه گفت : فِي آذانِهِمْ وَقْرٌ ، و گفتند : قُلُوبُنا فِي أَكِنَّةٍ . . . وَ مِنْ بَيْنِنا وَ بَيْنِكَ حِجابٌ ، و خداى گفت : جَعَلْنا بَيْنَكَ وَ بَيْنَ الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ حِجاباً مَسْتُوراً ، خَتَمَ اللَّهُ عَلى قُلُوبِهِمْ وَ عَلى سَمْعِهِمْ وَ عَلى أَبْصارِهِمْ غِشاوَةٌ ، امّا اللَّه آن بر ايشان از آن ردّ كرد كه ايشان آن خود را عذرى ميدانستند ، خداى آن عذر ايشان رد كرد ، هم چنان كه گفت : سَيَقُولُ الَّذِينَ أَشْرَكُوا لَوْ شاءَ اللَّهُ ما أَشْرَكْنا ، و اللَّه گفت : لَوْ شاءَ اللَّهُ ما أَشْرَكُوا . اللَّه آن بر ايشان ردّ كرد از بهر آنكه خود را در آن معذور ميديدند ، و هم ازين بابست : أَ نُطْعِمُ مَنْ لَوْ يَشاءُ اللَّهُ أَطْعَمَهُ ؟ و اللَّه گفت : وَ هُوَ يُطْعِمُ وَ لا يُطْعَمُ . ايشان خود را در آن بخل مىمعذور داشتند ، اللَّه آن بر ايشان ردّ كرد . اين همچنانست : بَلْ طَبَعَ اللَّهُ عَلَيْها بِكُفْرِهِمْ بلكه اللَّه مهر بر آن دلها نهاد ، تا ايمان نيارند مگر اندكى ، و آن اندكى عبد اللَّه سلام است و اصحاب وى . وَ بِكُفْرِهِمْ - اين معطوفست بر اوّل آيت يعنى : فبنقضهم و كفرهم ، و اين