وايستن « 1 » بد كنم ، تا پيوسته بر آن باشند كه بد ميكنند ، و خبر دهم ايشان را كه بهشت نيست ، و دوزخ نيست ، و بعث نيست . چون اين اعتقاد ، آرند در بدى بيشتر كوشند . و يقال : لَأُمَنِّيَنَّهُمْ اى : اجمع لهم مع الاضلال ، اوهمهم انّهم ينالون من الآخرة حظّا . ميگويد : ايشان را بيراه كنم ، آن گه با بيراهى در دل ايشان افكنم كه ايشان را از آخرت نصيب خواهد بود . اين همچنانست كه جاى ديگر گفت : وَ إِذْ زَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطانُ أَعْمالَهُمْ . وَ لَآمُرَنَّهُمْ فَلَيُبَتِّكُنَّ آذانَ الْأَنْعامِ - اين بحيرة است كه در سورة المائده گفت ، و اين آنست كه عرب گوش بعضى شتران ميشكافتند ، و اكنون هر كه گوش جانور بشكافد يا ببرد ، ملحق است به آن در كراهيت و معصيت . وَ لَآمُرَنَّهُمْ فَلَيُغَيِّرُنَّ خَلْقَ اللَّهِ - بعضى مفسّران گفتند : اين تغيير خلق خدا خصىّ كردن آدميست ، و آن فرمودهء شيطان است ، به حكم اين آيت . و در خصىّ كردن ديگر جانوران ميان علما خلاف است ، و هر كه دندان گشايد ، يا پوست روى تراشد ، يا در موى موى پيوندد ، يا پوست آزيند « 2 » ، همه ملحق است بتغيير خلق ، و خضاب موى سياه مردان را هم نزديكست به اين « 3 » . و گفته‌اند : تغيير خلق آنست كه اللَّه تعالى چهار پايان را بيافريد از بهر آدميان ، تا مركب خويش سازند ، و طعمهء خويش ، و ايشان بر خود حرام كردند ، و آفتاب و ماه و سنگها بيافريد ، و مردم را نرم و روان كرد ، تا بدان منفعت گيرند ، و ايشان آن را معبود خود ساختند ، و عبادت آن كردند ، چون از آن نهاد كه اللَّه فرمود بگردانيدند ، و آن معنى كه اللَّه براى آن آفريد بمعنى ديگر بدل كردند ، تغيير خلق خدا كردند لا محاله .

--> ( 1 ) - نسخهء ج : فرا بايستن . ( 2 ) - نسخهء الف ، آرند . ( 3 ) - نسخهء ج ، ازين . )