يعنى : لعلمه الّذين يستنبطونه منهم الّا قليلا . يعنى مستنبطان تأويل بجاى آورنديد « 1 » آن را كه بر ايشان پيچيده و پوشيده مانده ، مگر اندكى . تأويل آن جز اللَّه كس نداند ، از مبهمات قرآن چون حروف هجا در اوائل سور . معنى ديگر ، گفته‌اند : « لَعَلِمَهُ الَّذِينَ يَسْتَنْبِطُونَهُ مِنْهُمْ » آن منافقان كه تتبّع اسرار از رسول ( ص ) كردند ، و سرّ وى آشكارا كردند ، اگر خود را از آن حديث باز داشتنديد « 2 » ، تا آن گه كه از رسول خدا گرفتنديد « 3 » ، يا از اولى الامر ، بدانستنديد « 4 » از رسول خدا و از اولى الامر كه آشكارا ميبايد كرد ، يا نمىبايد كرد ، و آنچه حق بود ايشان را معلوم گشتيد « 5 » . وَ لَوْ لا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَتُهُ - فضل خدا اينجا اسلام است ، و رحمت قرآن است ، اگر نه اسلام و قرآن بودى شما بر پى ديو ايستاديد . إِلَّا قَلِيلًا مگر اندكى كه اسلام و قرآن در نيافتند ، و بىكتاب و بىرسول خود راه يافتند ، و عبادت بتان بگذاشتند چون زيد بن عمرو بن نفيل و ورقة بن نوفل ، و طلاب دين كه پيش از مبعث رسول ( ص ) بودند . و روا باشد كه إِلَّا قَلِيلًا استثناء از لَاتَّبَعْتُمُ الشَّيْطانَ نهند . ميگويد : بر پى ديو رفتيد ، مگر اندكى كه بر پى ديو نرفتند ، و ايشان صحابهء رسول خدااند در ميان خلق . قولى ديگر آنست كه الّا قليلا متّصل است به آنچه گفت : لَعَلِمَهُ الَّذِينَ يَسْتَنْبِطُونَهُ مِنْهُمْ ، و بيان اين وجه از پيش رفت . قوله : فَقاتِلْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ - اين « فا » در اوّل آيت جواب آنست كه گفت : وَ مَنْ يُقاتِلْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَيُقْتَلْ أَوْ يَغْلِبْ فَسَوْفَ نُؤْتِيهِ أَجْراً عَظِيماً . . . فَقاتِلْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ . و گفته‌اند متّصل است به آن آيت ديگر : وَ ما لَكُمْ لا تُقاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ . كلبى گفت : سبب نزول اين آيت آن بود كه بعد از وقعت احد رسول خدا ( ص ) با ابو سفيان

--> ( 1 ، 2 ، 3 ، 4 ، 5 ) - نسخهء ج : همهء اين افعال بىدال در آخر آنها ، آمده است .