آن كبيره است ، و اگر چه يك نظر بود ؛ و بهذا قال انس بن مالك : « انّكم تعملون اعمالا هى ادقّ فى انفسكم من الشّعر ، كنّا نعدّها على عهد رسول اللَّه من الكبائر . » وَ نُدْخِلْكُمْ مُدْخَلًا كَرِيماً - مدخلا بفتح ميم قراءت مدنى است ، و احتمال دو وجه كند : يا مصدر باشد بمعنى دخول ، يا مكان دخول باشد ، همچون مخرج كه بمعنى خروج باشد ، يا بمعنى مكان خروج . اگر بر مصدر حمل كنى لا بدّ فعلى اضمار بايد كرد كه بر آن دلالت كند ، و انتصاب او بدان فعل مضمر باشد ، و تقدير چنان بود كه : و ندخلكم فتدخلون مدخلا كريما ، اى دخولا كريما . ميگويد : درآريم شما را تا درشويد درشدنى نيكو ؛ و اگر بر مكان حمل كنى ، حاجت باضمار فعلى ديگر نباشد ، و انتصاب او به اين فعل بود كه مذكور است ، اى و ندخلكم مكان دخول ؛ زيرا كه چون تو گويى : ادخلتك مكانا ، اين « مكانا » به « ادخلتك » بنصب كنى ، و اين بر خلاف حرف جرّ باشد . و التقدير ، ادخلتك فى مكان . ميگويد : در آريم شما را بجاى نيكو يعنى بهشت . باقى قرّاء مدخلا خوانند بضمّ ميم ، و اين نيز همان دو وجه را كه گفتيم محتمل باشد : يا مصدر « ادخل » باشد ، بمعنى الادخال ، اى و ندخلكم ادخالا كريما ، در آريم شما را درآوردنى نيكو . يا مفعول « ادخل » باشد بمعنى مكان الادخال ، اى و ندخلكم مكان ادخال كريما ، درآريم شما را در جايى نيكو ؛ و اگر بر مصدر حمل كنى ، در هر دو قراءت مفعول به محذوف باشد . تقدير چنان بود كه : و ندخلكم الجنّة ادخالا ، او فتدخلونها دخولا . نيكوتر آنست كه بر مكان حمل كنند ، زيرا كه به « كرم » آن را صفت مىكند ، چنان كه در سورة الدخان مكان را بكرم صفت كرد ، گفت : كَمْ تَرَكُوا مِنْ جَنَّاتٍ وَ عُيُونٍ وَ زُرُوعٍ وَ مَقامٍ كَرِيمٍ . 61