عبد الله الأنصاري الهروي ( خواجه عبد الله الأنصاري )
375
كشف الأسرار وعدة الأبرار ( تفسير خواجه عبد الله انصارى ) ( فارسى )
أَخَذَ اللَّهُ مِيثاقَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ الآية . و لا يحلّ لجاهل ان يسكت على جهله فانّ اللَّه تعالى يقول : فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ إِنْ كُنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ . لا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ يَفْرَحُونَ . . . - فرح در قرآن بر سه قسم است : يكى حرام ، ديگر مكروه ، سديگر واجب . آنچه حرام است فرح به معصيت است ، و آن آنست كه رب العالمين گفت : لا تَفْرَحْ إِنَّ اللَّهَ لا يُحِبُّ الْفَرِحِينَ . جاى ديگر گفت : إِنَّهُ لَفَرِحٌ فَخُورٌ . و آنچه مكروه است به دنيا شاد بودن است ، و آن آنست كه اللَّه گفت تعالى و تقدّس : وَ فَرِحُوا بِالْحَياةِ الدُّنْيا . جاى ديگر گفت : وَ لا تَفْرَحُوا بِما آتاكُمْ و آنچه واجبست شادى بحقّ است ، و ذلك فى قوله تعالى : فَبِذلِكَ فَلْيَفْرَحُوا و قال تعالى : فَاسْتَبْشِرُوا بِبَيْعِكُمُ الَّذِي بايَعْتُمْ بِهِ . لا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ يَفْرَحُونَ بِما أَتَوْا - بيان اختلاف قراءت و وجوه آن درين آيت همان است كه در وَ لا يَحْسَبَنَّ الَّذِينَ يَبْخَلُونَ و شرح آن رفت . وَ يُحِبُّونَ أَنْ يُحْمَدُوا بِما لَمْ يَفْعَلُوا ، اينجا سخن تمام شد و جواب مضمر است . يعنى : لا تحسبن أنهم ينجون من النار . قتاده و مقاتل گفتند : اين آيت در شأن جهودان فرو آمد كه بر مصطفى ( ص ) شدند و گفتند : « نحن نعرفك و نصدّقك » اين به زبان ميگفتند و در دل خلاف آن داشتند چون از نزديك مصطفى ( ص ) بيرون آمدند ، مسلمانان ايشان را پرسيدند كه چه كرديد ؟ ايشان گفتند : شناختيم وى را و تصديق كرديم ، مسلمانان اين گفت از ايشان بپسنديدند و دعا گفتند و سپاس دارى كردند و ندانستند كه ايشان با اين گفت در دل كفر دارند ، و ايشان در آنچه ميكردند شاد مىبودند ، رب العالمين گفت : يا محمد مپندار كه اين شادى ايشان به آنچه كردند از اظهار ايمان و اعتقاد كفر ، ايشان را از آتش برهاند ، و آن ثنا و حمد مؤمنان كه دوست ميدارند به آنچه نكردند يعنى بتصديق كه گفتند كرديم و نكرده بودند ، مپندار كه ايشان به اين از آتش و عذاب برهند . اينست كه رب العالمين گفت : فَلا تَحْسَبَنَّهُمْ بِمَفازَةٍ مِنَ الْعَذابِ - اى منجاة