عبد الله الأنصاري الهروي ( خواجه عبد الله الأنصاري )
325
كشف الأسرار وعدة الأبرار ( تفسير خواجه عبد الله انصارى ) ( فارسى )
« لا تستضيئوا بنار المشركين » . گفتهاند كه : معنى آنست كه : لا تستشيروا المشركين فى شىء من امركم . پس معنى وَ شاوِرْهُمْ فِي الْأَمْرِ ، و اللَّه اعلم ، آنست كه : با مؤمنان مشاورت كن در كارى كه پيش آيد . از ابن عباس روايت كردند كه گفت : وَ شاوِرْهُمْ فِي الْأَمْرِ قال ابو بكر و عمر : اگر كسى گويد چونست كه مصطفى ( ص ) را به مشاورت فرمودند ، و او را داناترين خلق و زيركترين جهانيان بود ، وحى بوى پيوسته از آسمان ، و فرمان وى بر خلق بهر چه فرمايد اگر خواهند و گر نه روان ، پس وى را چه حاجت به اين مشاورت ؟ جواب آنست : كه ايشان قومي از سادات عرب بودند ، و از مصطفى ( ص ) اكرام و استمالت توقع مىكردند . رب العالمين بمشاورت فرمود اكرام ايشان را ، و برداشت قدر ايشان را . هر چند كه رأى ايشان هم رأى وى بودى ، و اعتماد و وثوق همه بر صواب ديد وى بودى ، اما اكرام ايشان در آن حاصل شدى و دل ايشان خوش گشتى . و نيز گفتهاند مشاورت بدان كرد تا سنتى باشد بعد از وى تا بقيامت . و هر كسى كه كارى كند ، بمشاورت كند تا بصلاح رسد ، و بسداد نزديكتر بود . آن گه گفت : فَإِذا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ - حقيقة التوكل شهود التقدير و استراحة القلوب عن كل التدبير . يا محمد ( ص ) ! چون از شورى عزم كردى ، و قصد را جمع كردى ، و كار پيش گرفتى ، پشت باللّه باز كن نه بمشاورت با ايشان . يعنى مپندار كه جز باللّه ترا كارى از پيش شود ، يا مرادى برآيد . و اليه الاشارة بقوله تعالى : أَ لَيْسَ اللَّهُ بِكافٍ عَبْدَهُ و وَ مَنْ يَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ . و متوكلى چون خليل برنخاست كه گفت : حَسْبُنَا اللَّهُ وَ نِعْمَ الْوَكِيلُ . آن گه حقيقت و معنى آن بجاى آورد كه چون جبرئيل در هوا بر وى رسيد و گفت : « ا لك حاجة ؟ » جواب داد كه : « امّا اليك فلا » . اين براى آن گفت تا بگفت « حسبى اللَّه » وفا كند .