حرام . و معظم قرآن و اصل قرآن آنست ، چنان كه گفت هُنَّ أُمُّ الْكِتابِ أمّ هر چيز معظم آنست كه قوام آن چيز بدانست - و از سر جانور أمّ آنست كه زندگانى آدمى در بقاء آنست - و گفته‌اند : هنّ أمّ الكتاب - اى : أم كل كتاب أنزله اللَّه على كل نبي فيهن كل ما احل و كل ما حرم ميگويد - اين آيات محكمات كه درين قرآن به تو فرو فرستاديم اصل همه كتاب خداىاند كه پيغامبران را داد ، يعنى كه همه را بيان حلال و حرام و فروض و حدود كرديم و روشن گفتيم . ابن عباس گفت : - آنست كه در سورة الانعام بسه آيت بيان كرد : قُلْ تَعالَوْا أَتْلُ ما حَرَّمَ رَبُّكُمْ عَلَيْكُمْ الى آخر الآيات الثلاث - و نظير آن در سوره بنى اسرائيل است وَ قَضى رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ الآيات - وَ أُخَرُ مُتَشابِهاتٌ أخر جمع أخرى است - ميگويد : متشابهات است درين قرآن . و متشابهات آنست كه به چيزى ماند در ظاهر و كه جز از آن باشد در حقيقت ، چنان كه ميگويد وَ إِذا أَرَدْنا أَنْ نُهْلِكَ قَرْيَةً أَمَرْنا مُتْرَفِيها فَفَسَقُوا فِيها ( فَحَقَّ عَلَيْهَا الْقَوْلُ ) فَدَمَّرْناها تَدْمِيراً . و در آيتى ديگر گفت : إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَ الْإِحْسانِ وَ إِيتاءِ ذِي الْقُرْبى وَ يَنْهى عَنِ الْفَحْشاءِ وَ الْمُنْكَرِ ظاهر اين هر دو بدان ماند كه آن جا بفسق مىفرمايد و اين جا نهى از آن مىكند ، تا آن گه كه عالم بيان كند و گويد معنى آيت آنست كه : امرناهم بالطاعة فخالفوا و فسقوا . قتاده و ربيع و ضحاك و سدى گفتند : محكمات ناسخات است كه موجب عمل است ، و متشابهات منسوخات است كه ايمان آوردن بدان واجب است ، اما عمل بدان نيست . ابن زيد گفت : محكمات قصص انبياء است ، كه رب العالمين آن را مفصل و مبين كرده در قرآن ، قصه نوح در بيست و چهار آيت ، قصه هود در ده آيت ، قصه صالح در هشت آيت ، قصه لوط در هشت آيت ، قصه شعيب در سيزده آيت ، قصه موسى در آيات فراوان ، و ذكر پيغامبر ما ( ص ) در بيست و چهار آيت باز گفته ، و فضل