عبد الله الأنصاري الهروي ( خواجه عبد الله الأنصاري )

206

كشف الأسرار وعدة الأبرار ( تفسير خواجه عبد الله انصارى ) ( فارسى )

و خدا بهر چه گفت و خبر داد راست گويست ، راست دان ، پاك دان ، همه دان . جاى ديگر گفت : « وَ مَنْ أَصْدَقُ مِنَ اللَّهِ حَدِيثاً » و « مَنْ أَصْدَقُ مِنَ اللَّهِ قِيلًا » آن كيست كه راست سخن‌تر ، راست گوىتر از خداى است ؟ فَاتَّبِعُوا مِلَّةَ إِبْراهِيمَ حَنِيفاً - اشتقاق ملّت از امللت الكتاب است . و ملّت و دين دو نام‌اند آن شرع را كه خداى عزّ و جلّ نهاد ميان بندگان بر زبان انبياء ، تا به آن شرع به ثواب آن جهانى رسند . اهل معانى گفتند : اين شرع را دو طرف است : يك طرف با حق دارد جلّ جلاله ، و يك طرف با بنده . امّا آنچه با حق دارد راه نمونى وى است بفرستادن پيغامبران ، و دعوت ايشان ، و فرو فرستادن كتاب است ، و بيان امر و نهى و اثبات حجّت در آن . و آنچه به بنده تعلّق دارد اجابت دعوت پيغامبران است و امتثال اوامر و نواهى . پس آن طرف كه با حق دارد « ملت » گويند ، و آن طرف كه با بنده دارد « دين » گويند . فَاتَّبِعُوا مِلَّةَ إِبْراهِيمَ حَنِيفاً وَ ما كانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ - اين جواب ايشان است كه بدعوى گفتند كه دين ما دين ابراهيم است . ربّ العالمين گفت كه دين شما دين ابراهيم نيست ، كه شما مشركانيد و ابراهيم هرگز مشرك نبود . النوبة الثالثة قوله تعالى : لَنْ تَنالُوا الْبِرَّ حَتَّى تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ - من انفق محبوبه من الدنيا وجد مطلوبه من المولى . و من انفق الدّنيا و العقبى و جد الحقّ تعالى ، و شتّان ما بينهما . يكى مال باخت در دنيا ببرّ اللَّه رسيد ، يكى ثواب باخت و در عقبى بوصل اللَّه رسيد . هر كه امروز بمال و جاه بماند فردا از ناز و نعمت درماند ، و هر كه فردا با ناز و نعمت بماند ، از راز ولى نعمت باز ماند .