عبد الله الأنصاري الهروي ( خواجه عبد الله الأنصاري )

13

كشف الأسرار وعدة الأبرار ( تفسير خواجه عبد الله انصارى ) ( فارسى )

وسع الذى تحت النجوم سمائه * من فوق عرش ثابت الاركان ابصر به و الذّرّ يخطو فى الثّرى * تريانه من ربك العينان هر ان چيزى كه شد پنهان نبيند ديده ما آن * بهر چيزى كه شد پنهان بود يزدان ما بينا كرا باشد بصر زين سان كه هر يك ذره زين عالم * نگردد زو كم از وادى نپوشد زو شب يلدا هُوَ الَّذِي يُصَوِّرُكُمْ فِي الْأَرْحامِ كَيْفَ يَشاءُ الآيه . . . سخن درين از دو وجه است : يكى در اثبات صورت آفريدگار جل جلاله و عز شانه ، ديگر در بيان قدرت وى و اظهار نعمت و بر نهاد منت در تقدير و تصوير خلق . اما در اثبات صورت خالق خبر درست است از مصطفى ص : « خلق آدم على صورته و طوله ستون ذراعا . » و روى « على صورة وجهه » . اهل تأويل كه مايهء دين ايشان تمويه و تأويل و نفى است اضافت « ها » از حق جل جلاله بگردانيدند و از ظاهر برگشتند . و اهل سنت كه مايهء دين ايشان سمع و قبول و تسليم است تأويل بگذاشتند و بر ظاهر برفتند و گفتند اضافت « ها » دين خبر با خداست و بحث و تفكر و تأويل نرواست ، و بتشبيه پنداشتن خطاست ، كه حق جل جلاله در همه صفات بىهمتاست . و در باب رؤيت خبرها فراوانست ، كه حق را جل جلاله ، صورة و وجه تابانست ابن عباس روايت كند كه مصطفى ص گفت « رأيت ربى فى احسن صورة » و بروايت ابو امامة باهلى مصطفى گفت « تراءا لى ربى فى احسن صورة فقال يا محمد ! فقلت لبّيك و سعديك ! فقال فيم اختصم الملأ الاعلى ؟ . . . » و اين خبر بسطى دارد و بجاى خويش گفته شود انشاء اللَّه - و روايت جابر ابن سمره آنست كه « إن اللَّه تبارك و تعالى تجلّى لى فى احسن صورة » - و بروايت انس « اتانى ربى فى احسن