عبد الله الأنصاري الهروي ( خواجه عبد الله الأنصاري )
167
كشف الأسرار وعدة الأبرار ( تفسير خواجه عبد الله انصارى ) ( فارسى )
پنداريد كه آن از تورات است كه ايشان ميگويند ، وَ ما هُوَ مِنَ الْكِتابِ و آن نه از تورات است ، بر زبان تورات دروغ ميسازند . وَ يَقُولُونَ هُوَ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ و ميگويند كه : اين از نزديك خدا است ، وَ ما هُوَ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ و آن نه از نزديك خداست ، وَ يَقُولُونَ عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ و بر خداى مىدروغ گويند ، وَ هُمْ يَعْلَمُونَ ( 78 ) و ميدانند كه مى دروغ گويند . النوبة الثانية قوله تعالى : وَ لا تُؤْمِنُوا إِلَّا لِمَنْ تَبِعَ دِينَكُمْ الآية . . . اين آيت هم در شأن جهودان است ، و حكايت از قول ايشان كه يكديگر را وصيّت كردند و گفتند : وَ لا تُؤْمِنُوا اى لا تصدّقوا و لا تفرّقوا ب أَنْ يُؤْتى أَحَدٌ مِثْلَ ما أُوتِيتُمْ من العلم و الكتاب و الحكمة و الحجّة و المنّ و السّلوى و الفضائل و الكرامات ، إِلَّا لِمَنْ تَبِعَ دِينَكُمْ اليهوديّة ، و قام بشرائعه ، و صلّى الى قبلتكم . ميگويد : اقرار مدهيد و استوار مداريد كه كسى را آن فضائل و كرامات و علم و حكمت دهند كه شما را دادند ، مگر كسى كه هم دين و هم كيش شما باشد . ابن كثير أَنْ يُؤْتى أَحَدٌ ممدود خواند بر معنى استفهام . يعنى كه : هرگز بود كه او را آن دهند كه شما را دادند ؟ - و از شواذّ قراءة است « ان يؤت احد » بكسر الف ، و معنى آنست كه : هيچ كس را جز از هم دينان خويش استوار مگيريد ، اگر كسى را چنان دهند كه شما را دادند . و درين همه وجوه اين « احد » محمد ( ص ) است ؛ و اين « ما » تورات ، است و آن « مثل » قرآن ، و آنچه گفت : قُلْ إِنَّ الْهُدى هُدَى اللَّهِ عارض است در ميان گفت جهودان ، و معنى آن ردّ جهودانست ، و تكذيب گفت ايشان . يعنى كه آن علم و حكمت و دين و هدايت كه دعوى ميكنيد ، نه آن شما است كه آن خداست و عطاء وى است ، آن را دهد كه خود خواهد .