إِنَّ أَوْلَى النَّاسِ بِإِبْراهِيمَ لَلَّذِينَ اتَّبَعُوهُ الآية ، روى انّ النّبي ( ص ) قال : « لكلّ نبىّ ولاة من المؤمنين و انّ وليّى منهم ابى و خليل ربى ثمّ قرأ انّ اولى النّاس بابراهيم . . . الآية . اولى از « ولى » است و ولى قرب است بنزديك عرب ، و ولىّ ، قريب . يقال هو ولىّ منه اى قريب منه . و معنى آيت آنست كه نزديكتر مردمان به ابراهيم آنانند كه بر پى او بودند ، يعنى در روزگار او . و اين پيغامبر يعنى محمد ( ص ) وَ الَّذِينَ آمَنُوا و ايشان كه به محمد ( ص ) ايمان آوردند ، يعنى ايشان را سزاست و رسد كه گويند : ما بر دين ابراهيم‌ايم . اين يك معنى است كه درين آيت گفتند ، و معنى ديگر گفته‌اند : هو انّ اصدق النّاس ، موالاة لابراهيم من تبعه فى اعتقاده و افعاله و هذا النّبي و الّذين آمنوا هم المتّبعون له فاذا هم احقّ به . برين معنى « هذا النّبي » ابتدا است نه عطف ، و خبر آن محذوف است . آن گه گفت : وَ اللَّهُ وَلِيُّ الْمُؤْمِنِينَ موالات خداى در ايمان بنده بست تا به حكم اين خطاب هر كه با ايمان بود بهر وقت كه بود بموالات اللَّه رسد ، و كافران كه از ايمان بىنصيب‌اند . ازين نواخت محروم‌اند ، و موالات ايشان با شيطان باشد چنان كه گفت : وَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَوْلِياؤُهُمُ الطَّاغُوتُ . قوله : وَدَّتْ طائِفَةٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ - مودت در دو جاى استعمال كنند : در محبّت و در تمنّى . و فرق آنست كه چون در تمنّى استعمال كنند « لو » در آن آيد و با معنى محبّت « لو » استعمال نكنند . و طائفة جمع طائف است و هو الذى يطوف بالبيت او فى الاسفار ، پس بر سبيل توسّع هر جمعى را طائفة گويند ، اگر طواف كنند و اگر نه . هم چنان كه رفقه گويند ترافقوا او لم يترافقوا . معنى آيت آنست كه : جهودان آرزوى ميكنند كه شما را بى راه كردندى يا بفريفتندى . و جز آن