عبد الله الأنصاري الهروي ( خواجه عبد الله الأنصاري )

136

كشف الأسرار وعدة الأبرار ( تفسير خواجه عبد الله انصارى ) ( فارسى )

چنان كه مدت نبوّت و ابلاغ وى سه سال بر آمد ، آن گه او را به آسمان بردند . و مريم آن گه كه بوى بار گرفت سيزده ساله بود ، و بعد از رفع عيسى ( ع ) شش سال بزيست . و ولادت عيسى بعد از ملك اشكانيان بود به پنجاه و يك سال و بعد از غلبهء اسكندر به زمين بابل به شصت و پنج سال . و عيسى به بيت لحم زاد كه منزلى است از منازل مسجد اقصى . مصطفى ( ص ) شب معراج آنجا فرود آمد و نماز كرد . قوله : إِذْ قالَ اللَّهُ يا عِيسى إِنِّي مُتَوَفِّيكَ - در معنى مُتَوَفِّيكَ دو قول گفته‌اند : يكى آنست كه اللَّه گفت يا عيسى من ترا ستاننده‌ام و گيرنده و از دنيا بسوى خود بر آورنده بىمرگ . همانست كه جاى ديگر گفت : فَلَمَّا تَوَفَّيْتَنِي اى قبضتنى الى السّماء و أنا حىّ . اين قول كعب است و حسن و كلبى و مطر وراق ، و ابن جريج و ابن زيد ، و برين قول توفى را دو تأويل است : يكى آنكه : رافعك الى وافيا اى تاما لم ينالوا منك شيئا . چيزى كه بتمامى از كسى بستانى گويى : توفيت كذا و استوفيته يعنى كه : من ترا به آسمان بر آرم با شخص تمام كه اين دشمنان از تو هيچ چيز نكاهند و نگيرند . ديگر آنست كه : « انّى متوفيك ، اى متسلّمك » ، يقال « توفيت منه ، اى تسلّمته » يعنى كه : من ترا با خود پذيرم و سوى خويش برآرم . قول ديگر آنست : كه از ابن عباس روايت كرده‌اند : « انى متوفيك اى مميتك » توفّى برين قول مرگ است و آن را دو تأويل است : يكى آنكه وهب گفت : « توفّى اللَّه عيسى ثلاث ساعات من النّهار ثمّ رفعه اليه » . تأويل ديگر آنست كه ضحاك گفت بر تقديم و تأخير « انّى رافعك الىّ و مطهّرك من الّذين كفروا و متوفيك بعد انزالك من السّماء » . ميگويد : ترا بسوى خويش برآرم و از كافران برهانم و آن گه بعاقبت ترا به دنيا فرستم و بميرانم .