ذاكر اللَّه . [ يَجْعَلُونَ أَصابِعَهُمْ فِي آذانِهِمْ « 1 » - الضمير لا صحاب الصّيب ، و اگر چه لفظ اصحاب محذوفست ليكن معنى او باقيست ، پس جائز است كه مقول عليه باشد كقول حسّان : يسقون من وره البريص عليهم * بر دى يصفق بالرّحيق السلسبيل كه تذكير ضمير كرده از براى آنكه معنى ماء بردى است و جمله استينافيه است ، كانّه ياد كردى چيزى كه مؤذن بهول و شدّت بود گوئيا . كسى گفت حال ايشان به اين نوع چيست ؟ جواب دادند كه يجعلون اصابعهم ، و چرا اطلاق اصابع كرد در محل انامل ؟ از جهت مبالغه مِنَ الصَّواعِقِ - يجعلون اى من اجلها يجعلون ، كقولهم سقاه من العتمه و الصّاعقة ، فتصفه رعد هائل معها نار لا تمرّ بشىء الّا انت عليه من الصّعق و هو شدة الصّوت و التاء فيها للمبالغة كالعافية و الكاذبة . حَذَرَ الْمَوْتِ منصوبست براى آنكه مفعول له است چنان كه شاعر گفته و اغفر عوراء الكريم ادخاره . و الموت - زوال الحيات و گفته‌اند عرض فرمود بضد آن چنان كه خلق الموت و الحيات « 2 » ] . وَ اللَّهُ مُحِيطٌ بِالْكافِرِينَ - احاطت هم از روى علم باشد هم از روى قدرت ، حاصل كردن چيزى بعلم و قدرت خويش و رسيدن بهمگى آن احاطت گويند - و گفته‌اند معنى احاطت اهلاك است كقوله تعالى إِلَّا أَنْ يُحاطَ بِكُمْ اى تهلكون جميعا . مفسران ازينجا گفتند - محيط بالكافرين - اى مهلكهم و جامعهم فى النار . ميگويند اللَّه پادشاه است برنا گرويدگان ، و تاونده بايشان ، و رسيده بايشان ، و آخر هلاك كنندهء ايشان .

--> ( 1 ، 2 ) اين قسمت كه ما بين قلابين [ ] گذاشته شده در نسخهء الف نيامده ولى در نسخهء ج وارد است عينا نقل گرديد و به نظر نمىرسد كه در اصل تأليف كتاب باشد . شايد كاتب از جاى ديگر ادخال كرده است