اصل است چنانك گفتيم ، و بقول ديگر مال ربح مفرد كنند و از آن روز باز كه با نقد شود يك سال بشمرند ، آن گه زكات ربح واجب شود . و اگر در ميان سال عزم تجارت منفسخ گردد زكات واجب نشود . اينست شرح زكات تجارت بر سبيل اختصار . و در فضيلت تجارت مصطفى صلّى اللَّه عليه و آله و سلم گفت « الخير عشرة اجزاء ، افضلها التجارة ، اذا اخذ الحق و اعطاه » و قال صلّى اللَّه عليه و آله و سلم « تسعة اعشار الرزق فى التجارة و الجزء الباقى فى السّابيا » يعنى النساج و قال « يا معشر قريش لا يغلبنّكم هذه الموالى على التجارة فان البركة فى التجارة و صاحبها لا يفتقر الّا تاجر حلاف مهين » و عن ابى وائل - قال « درهم من تجارة احب الىّ من عشرة من عطاء » وَ مِمَّا أَخْرَجْنا لَكُمْ مِنَ الْأَرْضِ الآية . . . - اين زكات معشرات است از ميوه‌ها ، خرما و انگور ، و از انواع حبوب هر چه قوت را بشايد و بدان كفايت توان كرد ، چون گندم و جو و گاو رس و نخود و باقلى و مانند آن ، و نصاب او پنج وسق است به حكم خبر ، قال النبى صلّى اللَّه عليه و آله و سلم « ليس فيما دون خمسة اوسق من التمر صدقة » و پنج وسق سيصد صاع باشد ، هشتصد من بقبان ، هر كرا هشتصد من مويز بيايد از انگور و همچندين خرماى خشك از رطب و از انواع حبوب و همچندين پاك كرده عشر آن به دادن واجب شود ، هر ده من نه من آن ويست ، و يك من آن درويشان . و اگر اين نصاب از دو جنس باشد ، چنانك چهارصد من گندم و چهار صد من جويا چهار صد من مويز و چهار صد من خرما بر وى زكات واجب نيست ، و اگر درختان و كشت زار خويش به دولاب آب دهد كه آب آسمان و كاريز نبود ، بر وى نصف العشر بود ، چنانك در خبرست فيما سقت السماء و الانهار و العيون او كان بعلا العشر ، و فيما سقى بالنضح نصف العشر ، و البعل من النخل يشرب بعروقه من الارض من غير سقى » و چون خرما و انگور رنگ گرفت و گندم و جو دانه سخت كرد ، در ان هيچ تصرف نكند تا بيشتر حرز كند ، و بداند كه نصيب درويشان چند است ، آن گه چون آن مقدار پذيرفت اگر تصرف كند در جمله رواست . روى عتاب بن اسيد - انّ رسول اللَّه صلّى اللَّه عليه و آله و سلم قال فى الكرم « انها تخرص كما تخرص النخل فتؤدّى زكاته زبيبا