كشتن شما ايشان را . وَ لا تُقاتِلُوهُمْ عِنْدَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ - قراءت حمزه و على « و لا تقتلوهم حتى يقتلوكم فيه فان قتلوكم فاقتلوهم » بى الف است در هر سه حرف ، و ديگران همه بالف خوانند . آن از قتل است و اين از قتال ، آن عين كشتن است و اين جنگ كردن . ميگويد ايشان را مكشيد به نزديك مسجد حرام ، يعنى در حرم تا آن گه كه شما را كشند ، پس اگر شما را كشند ، همانجاى شما نيز كشيد همانجاى ايشان را . ميان مفسران اختلاف است كه اين آيت منسوخ است يا محكم ، مجاهد گفت - محكم است كه در حرم تا كافران بقتال ابتدا نكنند روا نيست مسلمانان را با ايشان قتال كردن و كشتن ، و بقول قتاده و ربيع اين حكم منسوخ است بآيت سيف ، و به اين آيت ديگر كه گفت - وَ قاتِلُوهُمْ حَتَّى لا تَكُونَ فِتْنَةٌ ميگويد - با ايشان كشتن كنيد تا آن گه كه بر زمين كافر نماند - كه مسلمانان را رنجاند ، يا بى گزيت ايمن زيد . وَ يَكُونَ الدِّينُ لِلَّهِ و ميكشيد تا آن گه كه بر زمين جز اللَّه را دين نماند . در خبر مىآيد كه - لا يبقى على ظهر الارض بيت مدر و لا و بر الّا ادخله اللَّه عز و جل كلمة الاسلام امّا بعز عزيزا و بذل ذليل ، امّا ان يعزهم اللَّه فيجعلهم من اهله فيعزّوا به ، و اما ان يذلّهم فيدينوا له . فَإِنِ انْتَهَوْا فَلا عُدْوانَ اى - لا سبيل به و لا حجة ، لقوله تعالى ايّما الاجلين قضيت فلا عدوان علىّ اى لا سبيل علىّ ، ميگويد اگر از شرك آوردن و افزونى جستن باز ايستند شما را بر ايشان راهى نيست ، و حجتى نيست . كه با ايشان در حرم كشتن كنيد إِلَّا عَلَى الظَّالِمِينَ - مگر بر ايشان كه ابتدا كنند و با شما در حرم كشتن كنند ، قال عكرمه - الظالم الذى ابى ان يقول لا إله الا اللَّه . الشَّهْرُ الْحَرامُ بِالشَّهْرِ الْحَرامِ - رسول خدا سرّيه فرستاد در ماه حرام بقومى مشركان ، ايشان گفتند كه در ماه حرام جنگ مىكنيد ؟ اين جواب آنست ،