كه سخت عذابست . بيان معنى آيت را قراءة قراء درهم بستم . اما بتفصيل آنست كه - و لو ترى الذين ظلموا - بتاء مخاطبه ، مدنى و شامى و يعقوب خوانند باقى قراء بيا خوانند . إِذْ يَرَوْنَ بضم يا شامى خواند باقى بفتح يا خوانند ، أَنَّ الْقُوَّةَ و انّ اللَّه بكسر الف قراءة يعقوب است باقى بفتح الف خوانند . عطا گفت - تفسير آيت آنست كه اگر اين ظالمان بينند روز قيامت آن گه كه دوزخ از پانصد ساله راه روى بايشان آرد و چنانك مرغ دانه چيند ايشان را بر چيند ، آن گه بدانند كه قوّت و قدرت خداوندى و بزرگوارى و پادشاهى همه اللَّه راست ، و سخت عذاب و سخت گير است . إِذْ تَبَرَّأَ الَّذِينَ اتُّبِعُوا الآية . . . - آن گه كه پيشوايان بيزارى كنند و برگردند از پس روان ايشان ، يعنى روز قيامت آن گه كه عذاب خداوند بينند ، پيشوايان سران و مهتران مشركان‌اند و پس روان ضعفا و سفلهء ايشان ، كه امروز بر پى آنان ميروند ، و بگفت و فعل و اشارت ايشان از راه مىافتند ، فردا در قيامت آن مهتران ايشان را گويند لم ندعكم الى الضلالة - ما شما را بر بيراهى نخوانديم و نه فرموديم ، و شياطين همچنين از آدميان بيزارى گيرند و مهتر شياطين گويد - « ما أَنَا بِمُصْرِخِكُمْ وَ ما أَنْتُمْ بِمُصْرِخِيَّ » قوله . وَ تَقَطَّعَتْ بِهِمُ الْأَسْبابُ - الباء هاهنا بمعنى - عن - كقوله تعالى فَسْئَلْ بِهِ خَبِيراً . اى عنه ، - اى و تقطّعت عنهم الوصلات الّتى كانت بينهم فى الدنيا من العهود و المواثيق و الارحام و المودّات و الانساب و الاسباب . هر پيوندى كه ميان ايشان بود در دنيا از عهد و پيمان و دوستى و خويشى و نسب و سبب همه بريده گردد . قال النبى صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم - كل سبب و نسب منقطع يوم القيمة إلّا سببى و نسبى . سدى گفت - اين اسباب كه بريده ميگردد اعمال كافرانست ، كه فرو گذارند و ايشان را در آن ثواب ندهند . همانست كه جاى ديگر گفت - الَّذِينَ كَفَرُوا وَ صَدُّوا عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ أَضَلَّ أَعْمالَهُمْ و قال تعالى وَ قَدِمْنا إِلى ما عَمِلُوا مِنْ عَمَلٍ - الآية . وَ قالَ الَّذِينَ اتَّبَعُوا لَوْ أَنَّ لَنا كَرَّةً - لو - اينجا بمعنى - ليت - است