مصطفى عليه السّلام خود جواب نداد رب العالمين وى را نيابت داشت ، و از بهر وى جواب داد گفت « آمَنَ الرَّسُولُ » و الايمان هو العلم باللّه سبحانه و تعالى - و اين تمامتر است از حال ابراهيم كه ابراهيم از عين تفرقت جواب داد از بهر آن خود گفت . و مصطفى عليه السّلام در نقطهء جمع بود ، در حق برسيده ، و خود را در حق گم كرده ، لا جرم حق او را نيابت داشته ، و آنچه وى را گفتنى است حق از بهر وى گفته . اينست فتواى نبوت كه من كان للَّه كان اللَّه له پير طريقت گفت : « من كان للَّه تلفه كان اللَّه خلفه » و گفته‌اند - كه از ابراهيم استسلام خواستند ، و استسلام از اعمال بنده است ، غايت آن پيدا و حدّ آن معلوم ، ازين جهت گفت - أَسْلَمْتُ باز از مصطفى عليه السّلام علم خواستند و علم از افعال بنده بيرونست ، و حد آن نامفهوم است ، و غايت آن ناپيدا ، به اين سبب نگفت كه - علمت - . جواب سوم آنست كه أَسْلَمْتُ از ابراهيم صورت دعوى داشت ، لا جرم برهان آن دعوى از وى طلب كردند . و آن همه بليّات بسر وى فرود آوردند ، از امتحان وى بنفس و مال و فرزند . و مصطفى عليه السّلام از راه دعوى برخاست ، و ادب حضرت نگه داشت ، تا احديّت او را در حفظ و رعايت خود بداشت ، و زان بليّات هيچ بر سر وى نگماشت . قوله تعالى - وَ وَصَّى بِها إِبْراهِيمُ الآية . . . وَصَّى و اوصى هر دو خوانده‌اند بى الف قراءت عامه است و با الف قراءت مدنى و شامى . و هر دو لغت قرآن است و بمعنى يكسان قال اللَّه تعالى - وَ أَوْصانِي بِالصَّلاةِ وَ الزَّكاةِ ، و قال تعالى - وَ وَصَّيْنَا الْإِنْسانَ بِوالِدَيْهِ و الوصية فى اللغة - الايصال - يعنى انّ الموصى اوصل امره الى الموصى اليه . وَ وَصَّى بِها اين - هاء - كنايت است از ملّة ابراهيم و ملّة ابراهيم دين اسلام است و كيش پاك ، خود را وصيت كرد ابراهيم كه دين حق اسلام است ، و خداى عز و جل شما را اين دين برگزيد و به پسنديد ، آن را ملازم باشيد ، و زان بمگرديد تا زنده باشيد . ابراهيم اين وصيت كرد و در اعقاب و احفاد وى اين وصيت بماند ، و هيچ بريده نگشت - چنانك اللَّه گفت تعالى و تقدس - وَ جَعَلَها كَلِمَةً باقِيَةً فِي عَقِبِهِ - و يعقوب پسران خود را همين وصيت كرد . و پسران ابراهيم هشت بودند - اسماعيل بود از هاجر ، و اسحاق از ساره ، و مدين و