عبد الله الأنصاري الهروي ( خواجه عبد الله الأنصاري )

310

كشف الأسرار وعدة الأبرار ( تفسير خواجه عبد الله انصارى ) ( فارسى )

تاب . » و كذلك روى عن ابن مسعود قال - اقر انى رسول اللَّه صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم آية فحفظتها و و اثبتها فى مصحفى ، فلما كان الليل رجعت الى حفظى فلم اجد منها شيئا ، و عدوت على مصحفى فاذا الورقة بيضاء ، فاخبرت رسول اللَّه صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم بذلك ، فقال لى - يا ابن مسعود تلك رفعت البارحة . » اما آنچه از قرآن خط آن برگرفتند و حكم آن برنگرفتند آنست كه اول ميخواندند در رجم زانى محصن كه - « الشيخ و الشيخة اذا زنيا فارجموهما البته نكالا من اللَّه و اللَّه عزيز حكيم » معنى آنست كه - مرد زن‌دار و زن شودار چون زنا كنند ايشان را به سنگ بكشيد - ناچار بازداشت ديگران را از زنا كردن ، اين از نزديك خداوندست و اللَّه داناست و توانا . اين آيت از مصاحف و از زبان خوانندگان برگرفت حكم آن از امت بر نگرفت . اما وجه سوم از وجوه - نسخ - آنست كه حكم برگرفت ببدلى كه نهاد ، و آيت آن حكم بر نگرفت . چنانك آيت عدّت زن شوى مرده يك سال تمام از مصحف بر نگرفت كه گفته بود « متاعا الى الحول » و حكم آن برگرفت ببدل فرمان بعدّت چهار ماه و ده روز - أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَ عَشْراً و ازين نسخ ، در قرآن فراوانست . چنانك رسيم به آن شرح دهيم ان شاء اللَّه . ما ننسخ من آية و ما ننسها - هر دو خواننده‌اند ، قراءة عامه « ما ننسخ » بفتح نون و سين است ، و قراءة شامى - ما ننسخ - بضم نون و كسر سين ، و بر قراءة شامى - انساخ - را دو معنى است يكى بر ضد معنى نسخ و يكى موافق معنى نسخ . اما آنچه بر ضد آنست ميگويد ، هر چه ترا نسخت دهيم از آيتى از قرآن ، و به تو فرستيم و ترا دهيم . و آنچه موافق معنى نسخ است ميگويد - در منسوخات آريم و آن را بگردانيم و بدل نهيم . همچنين أَوْ نُنْسِها او « ننسأها » هر دو خوانده‌اند - بفتح نون و همز ، قراءت مكّى و ابو عمرو است و بضم نون و كسر سين قراءت باقى . و معنى هر دو بحقيقت يكسان است - ننسها معنى آنست كه فراموش كنيم ، و ننساها معنى آنست كه با پس بريم ، و آن باز پس بردن از حفظ است ، پس هر دو يكى است در حقيقت