وَ أَنْتُمْ مُعْرِضُونَ - و امروز شما بر پى پدران رفتيد و فرمان تورية بگذاشتيد ، چنانك ايشان گذاشتند ، مگر اندكى از شما كه فرمان بجاى آورديد و به نبوت مصطفى اقرار داديد ، و هم من كان ثابتا على دينه ثم آمن بمحمد صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم النوبة الثالثة - قوله تعالى : أَ وَ لا يَعْلَمُونَ أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ ما يُسِرُّونَ وَ ما يُعْلِنُونَ - كلام خداونديست معبود موحدان ، پاسخ كنندهء خوانندگان ، عالم به حال بندگان ، دانندهء آشكار و نهان ، باز خوانندهء بر گشتگان . يكى را بعبارت صريح باز خواند و پروردگارى خود به روى عرضه كند گويد - وَ أَنِيبُوا إِلى رَبِّكُمْ ، يكى را باشارت عزيز خود بخواند و روى دل وى از اغيار به خود گرداند ، و خداوندى و پادشاهى خود به روى عرضه كند و گويد : - أَ وَ لا يَعْلَمُونَ أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ ما يُسِرُّونَ وَ ما يُعْلِنُونَ - عارفان را اشارتى كفايت باشد ، چون رب العالمين گفت من سرها دانم و بر نهانيها مطّلعم ايشان سرّ خويش از غبار اغيار بيفشاندند هيچ پراكندگى در دل خود راه ندادند ، و چون گفت من آشكارا دانم ، ايشان در معاملت ظاهر با خلق خداى صدق بجاى آوردند ، از اينجاست كه اهل اشارت گفته‌اند : - يَعْلَمُ ما يُسِرُّونَ امر بالمراقبة بين العبد و بين الحق وَ ما يُعْلِنُونَ امر بالصّدق فى المعاملة و المحاسبة مع الخلق . و در بعضى كتب خدا است - ان لم تعلموا اين اراكم فالخلل فى ايمانكم ، و ان علمتم انى أراكم فلم جعلتمونى اهون الناظرين اليكم ؟ - و نظير اين آيت آنست كه رب العزة گفت : - يَعْلَمُ خائِنَةَ الْأَعْيُنِ وَ ما تُخْفِي الصُّدُورُ - اللَّه نگريستن چشمها بخيانت ميداند ، و آنچه در دلها پنهان دارند ميداند ، و خيانت چشم نگرندگان بتفاوت است از آنك روندگان بتفاوت‌اند . خيانت چشم متعبدان آنست كه در شب تاريك چون وقت مناجات حق باشد در خواب شوند تا انس خلوت بريشان فوت شود . به داود پيغامبر وحى آمد كه - يا داود كذب من ادعى محبتى اذا جنه الليل نام عنى ، أ ليس كل حبيب يحب خلوة حبيبه ؟ . و خليل را به اين خصلت بستود گفت : -