عبد الله الأنصاري الهروي ( خواجه عبد الله الأنصاري )
222
كشف الأسرار وعدة الأبرار ( تفسير خواجه عبد الله انصارى ) ( فارسى )
تعظيم اين روز بجاى ميآرند و مزد بدان نستانند از جهت عدم تعظيم روز جمعه ، و اگر نافرمانى كنند بعقوبت رسند . در بعضى روايات آوردهاند كه داود ع مردى را ديد روز شنبه كه هيزم بر پشت داشت بفرمود تا او را بردار كردند . و رب العزة جل جلاله از عهد گرفتن بريشان در تعظيم روز شنبه خبر ميدهد و ميگويد - وَ قُلْنا لَهُمْ لا تَعْدُوا فِي السَّبْتِ ايشان را گفتيم در روز شنبه از اندازه در مگذريد ، و كسب مكنيد كه آن بر شما حرام است ، و كسب ايشان ماهى گرفتن بود . روز شنبه ماهيان دريا جمله بر روى آب مىآمدند ، و خرطومهاى خويش بيرون ميكردند و روزهاى ديگر بقعر دريا پنهان مىشدند . و ذلك فى قوله تعالى إِذْ تَأْتِيهِمْ حِيتانُهُمْ يَوْمَ سَبْتِهِمْ شُرَّعاً وَ يَوْمَ لا يَسْبِتُونَ لا تَأْتِيهِمْ ، پس ايشان حيلت ساختند و گرد دريا حوضها فرو بردند و از دريا جويها بدان گشادند ، تا روز شنبه دريا موج زدى و ماهيان را در آن حوض كردى ، پس نتوانستندى فابيرون شدن ، كه آب اندر حوضها اندك بودى و راه آن بسته ، پس روز يكشنبه آن ماهيان بيرون ميكردند . و گفتهاند ضصّها « 1 » نيز در دريا ميگذاشتند تا ماهى در آن افتادى ، آنكه هم چنان فرو گذاشته استوار ميكردند تا روز يكشنبه روزگارى در آن بودند ، و رب العزة ايشان را فرا ميگذاشت ، تا دلهاى ايشان سخت شد و بر نافرمانى دلير شدند . پس رب العالمين ايشان را فرا گرفت و عقوبت فرستاد . و همانست كه مصطفى ع گفت - ان اللَّه يمهل الظالم حتى اذا اخذه لم يفلته ، ثم قرأ - وَ كَذلِكَ أَخْذُ رَبِّكَ إِذا أَخَذَ الْقُرى وَ هِيَ ظالِمَةٌ ابن عباس گفت : جمله اهل آن شهر هفتاد هزار بودند و بسه گروه شدند : - گروهى نافرمانى كردند و از تعظيم روز شنبه دست باز داشتند ، و فسق و فجور و خرم و زمر درين روز پيش گرفتند ، وعيد خود ساختند ، و قومى ايشان را نهى ميكردند و بعقوبت مى ترسانيدند و بدان رضا نميدادند ، و سه ديگر خاموش بودند ، نه خود ميكردند و نه ايشان را مىباز زدند . ابن عباس گفت - نجى الناهون و هلك المصطادون و لا ادرى ما فعل بالساكتين . اما مسئله حيلت در شرعيات - علما در آن مختلفاند . اصحاب رأى على الاطلاق روا
--> ( 1 ) الشص بالكسر قلاب جمعه ، شصوص .