عبد الله الأنصاري الهروي ( خواجه عبد الله الأنصاري )
186
كشف الأسرار وعدة الأبرار ( تفسير خواجه عبد الله انصارى ) ( فارسى )
فرعون از پى آن در رفت ، و جملهء لشكر از پى وى در شدند ، و ميكائيل به آخر قوم بود ايشان را ميراند تا جمله در دريا شدند پس بفرمان خداوند عزّ و جل دريا بهم باز افتاد و جمله هلاك شدند . فرعون چون سلطان قهر خداوند ديد و مذلت و خذلان خود ، گفت « آمَنْتُ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلَّا الَّذِي آمَنَتْ بِهِ بَنُوا إِسْرائِيلَ وَ أَنَا مِنَ الْمُسْلِمِينَ » او را گفتند « آلْآنَ وَ قَدْ عَصَيْتَ قَبْلُ وَ كُنْتَ مِنَ الْمُفْسِدِينَ » اكنون مىگويى ، و سركشى كردهء پيش ازين و از تباهكاران بودى ! اين سخن او را بدان گفتند كه ايمان پس از آن آورد كه بأس و بطش حق بديد . و رب العزة جايى ديگر ميگويد فَلَمْ يَكُ يَنْفَعُهُمْ إِيمانُهُمْ لَمَّا رَأَوْا بَأْسَنا و قال تعالى - يَوْمَ يَأْتِي بَعْضُ آياتِ رَبِّكَ لا يَنْفَعُ نَفْساً إِيمانُها لَمْ تَكُنْ آمَنَتْ مِنْ قَبْلُ و ميگويند آن روز ، روز عاشوراء بود دهم ماه محرم - و موسى و بنى اسرائيل آن روز روزه داشتند شكر نعمت را و دفع بليت را . وَ أَنْتُمْ تَنْظُرُونَ - قيل اخرجوا لهم بعد ذلك فنظروا اليهم فغرقوهم . پس از آنك غرق شدند اللَّه تعالى دريا را فرمود تا موج زد ايشان را بيرون او كند . و بنى اسرائيل در ايشان مينگريستند و پس از آن دريا هيچ غريق را نپذيرفت هر كه را غرق كرد بر سر افكند . وَ إِذْ واعَدْنا مُوسى - قراءة ابو جعفر و بصريان « وعدنا » بى الف است ، و واعَدْنا بالف قراءة باقى ، و معنى هر دو يكسانست . ميگويد وعده نهاديم و هنگام ساختيم موسى را بر كوه طور چهل روز تا شما را تورية بستاند ، چهل روز مرادست اما چهل شب گفت از بهر آنك ابتداء ماه از شب در گيرند آن گه كه ماه نو بينند . و گفتهاند كه اربعين ليلة به آن گفت كه وى را درين چهل روز روزهء وصال فرمودند ، چنانك در شب افطار نكند و اگر اربعين يوما گفتى روزهء معروف از آن مفهوم شدى امساك روز و افطار شب ، و اللَّه تعالى وى را درين چهل صوم درين وصال فرمود و اين لفظ به آن نزديكتر است و بمعنى موجزتر ، فان معناه - وعدناك اربعين يوما لتصومها و لا تفطر فيها ليلا و نهارا ، و هذا من جوامع الكلم الذى اختصر له صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم اختصارا . ابو بكر نقاش آورده است در شفاء الصدور كه موسى ع بنى اسرائيل را گفته بود آن گه كه در مصر بودند كه