بگريد و بگويد : ( 1 ) پروردگار ما ! پروردگار ما ! و پس از آن كه زارىها كرد روى به گيتى آرد كه آيا فريفتهء من شده اى ؟ آيا آرزويت را در نزد من مىجوئى ؟ دور است ! دور است ! ديگرى را بفريب كه من سه بار از تو بريدم ( و چونان زنى شناختم كه سه بار از وى جدا شده‌ام ) زندگى تو كوتاه است و انجمنت ناچيز و آبرويت اندك ، آه آه از كمى توشه و دورى سفر و سهمناكى راه ! ( 2 ) آنگاه چه همانندى هست ميان اين شراره‌هاى سرگردان كننده با يك گرمابه كه گرماى آن بهداشتى است ، و به يارى آن چركها سترده مىشود و

--> ( 1 ) زارى و بىتابى على - درود بر او - را بيش از هر چيز براى شيفتگى او به لقاى محبوب بايد دانست و بيم و هراس از آتش دوزخ را انگيزهء درستى براى آن همه ناآرامى نمىتوان دانست ويژه با سخنانى كه از زبان خود او گزارش شده ، و اين هم نمونه : ( خدايا ! ) اگر در كيفرها مرا با دشمنانت همراه گردانيدى و ميان من و گرفتارانت فراهم آوردى و ميان من و دلباختگان و دوستانت جدائى افكندى ، پس اى خدا و سرور و خداوندگار و پروردگار من ! چنان گير كه من بر كيفر تو شكيبائى نمايم ولى بر دورى و جدائى تو چگونه شكيبا باشم ؟ و چنان گير - خداوندا ! - كه من بر گرماى آتشت شكيبائى كنم ولى از نگريستن به بزرگوارى تو چگونه شكيبا باشم . ( از نيايش على به گزارش كميل ) . نيز : راستى اين كه گروهى خداوند را براى چشمداشت ( به پاداشها و خوشىها ) پرستيدند و اين پرستش ( همچون كار ) سوداگران است و گروهى خداوند را از روى ترس پرستيدند و اين پرستش ( همچون كار ) بردگان است و گروهى خداوند را براى سپاسگزارى پرستيدند و اين پرستش ، كار آزادگان است ( نهج البلاغه ) . گذشته از آن كه به گواهى برخى از روشنگران قرآن ( همچون محمد عبده - بنگريد به « المنار » ) آن چه دربارهء بهشت و دوزخ و هنگامهء رستاخيز و چگونگى آن رسيده از متشابهات ( فرازهاى چند بعدى و رمزآميز ) است و بسنده كردن به پوسته و لايهء برونى آن - كه در تمثيلاتى چند نمايان شده - چندان درست نمىنمايد . ( 2 ) « حلية الاولياء پيرايهء دوستان خدا » ج 1 ص 85 « الاستيعاب شمارشگرى موشكافانه » ج 2 ص 463 « الرياض النضرة بوستانهاى شاداب » ج 2 ص 212 « زهر الآداب شكوفه‌هاى فرهنگ و سخنورى » از قيروانى ج 1 ص 38 ، « تذكره » ى سبط ص 27 « مطالب السئول » ص 33 « الاتحاف ارمغان » از شبراوى ص 7 ( ن )