خدا بر وى و خاندانش - ارمغان بيارد ولى مرد از ميان بىسروپاها برخاسته و رفتارى به آن گونه نموده كه از لاتها چشم توان داشت . خليفه در روزگار مسلمانى ولى از او « بوبكر » در روزگار مسلمانى نيز نه دانش آشكارى سراغ داريم و نه پيشگامى براى نبرد و تلاش در راه خدا و نه نمايى از خوىهاى پسنديده و نه سرسپردگى به كار خداپرستى و نه استوارى بر يك بنياد گرايشى . از دانش آشكارش در روشنگرى قرآن بشنويد كه چيز به دردخورى در اين زمينه اروى نرسيده ، اينك تو و نگارشهائى كه در اين مايه و هم در پيرامون حديثها - فراهم آمده كه در ميان آنها چيزى از او نمىبينى كه بتواند تشنگى كسى را فرو بنشاند يا پاسخگوى خواهنده اى باشد ، آرى آورده‌اند كه او نيز با دوستش - عمر پسر خطاب - در ندانستن معنى اب ( 1 ) برابر بود ، با آن كه هر تازى رگ و ريشه دارى - حتى تازيان چادرنشين - آن را مىدانستند و دور نيست كه مردم پس افتاده نيز آن را بدانند زيرا آن هم ، همسنگ ديگر واژه‌هاى تازى است كه تازيان - از شهرنشين و بيابان گرد - هميشه آن را بر زبان مى - آورده‌اند و واژه اى بيگانه نيست كه به زبان ايشان راه يافته ( 2 ) و اگر كسى آن را ندانست باكى بر او نباشد و از واژه هائى هم كه بسيار اندك به كار ميرود شمرده نشده كه توده ى تازيان كمتر آن را بر زبان آرند و شناخت آن دور از دريافت برخى باشد . اگر به شگفت مىآئى ، شگرفتر از اين ، بهانه اى است كه كسانى ( 3 ) تراشيده

--> ( 1 ) ن - اين واژه در سورهء عبس است همان جا كه خداى برتر از پندار گويد : پس در زمين دانه و انگور رويانيديم و گياهانى كه هر چه بدروند باز برويد و نيز درخت زيتون و خرما و باغهائى پر از درختان كهن و گونه گونه ميوه‌ها و ( اب ) علفها و چراگاه‌ها . ( بنگريد به سورهء 80 آيهء 27 تا 31 ) . ( 2 ) ن - اين پندار ابن حجر است در « فتح البارى » و دستآويز وى هم اين كه دو خليفه آن را در نيافتند ! و ما پاسخ وى را در جلد ششم ص 100 از چاپ دوم داده‌ايم . ( 3 ) ن - همچون قرطبى و سيوطى .