هر عنصر چه اندازه در بدن آدمى هست ، و هر عنصر از لحاظ وظائف الاعضاء چه اثرى در بدن انسان دارد ، و كاهش يا فقدان آن چه اثرى مىكند . « 1 » 8 ) علاقه امام صادق به تعليم و تدريس آنچه مطمح نظر محقق است اين مىباشد كه فرا گرفتن علم به شناسايى خداوند كمك مىنمايد ، و آدمى علم را به همت خود فرا مى گيرد ، يعنى مبتكر و كاشف مىشود ، يا اينكه از ديگران كسب فيض علمى مىنمايدو جز نوابغ كه در راه علم كاشف مىشوند . افراد عادى علم را از ديگران فرا مى گيرند ؛ همانطور كه در زمان جعفر صادق كه در علم مرد نابغه بود ، شيعيان و پيروان فرق ديگر اسلامى ، علم را از او فرا مى گرفتند . جعفر صادق پايه فرهنگ مذهب شيعه را فقط بر ايمان نگذاشت ، بلكه علم را يكى از اركان هاى قوى فرهنگ مذهب شيعه كرد . او به آنچه براى بقاى مذهب شيعه پايه گذارى كرد ايمان داشت ، و دليل ايمانش اين بود كه تا آخرين روز زندگى مشغول افاضه بود ، و علومى را كه مىدانست به ديگران مى آموخت بدون اينكه پشيزى از كسى دست مزد بگيرد . او نه فقط بدون اينكه حق التعليم بگيرد ، در تمام عمر مشغول تدريس بود و آنچه مىدانست به ديگران مى آموخت ، بلكه از اموال خود به كسانى كه در محضر او درس مى خواندند و مىدانست كه احتياج دارند ، بذل مىنمود ؛ بدون اينكه هيچ يكى از شاگرادانش بدانند كه از جعفر صادق اعانه مى گيردند . وى با پول خود كتاب خريدارى مى كرد و در دسترس شاگردان مى گذاشت ، و وقتى نسخه كتابى منحصر به فرد بود و تمام شاگردان بايستى آن را بخوانند به چند كاتب اجرت مىداد تا اينكه كتاب را در چند نسخه بنويسند .

--> ( 1 ) - صص 220 تا 224 .