با عناصر ديگر . « 1 » 4 ) آب آتش مى افروزد محمد باقر پدر جعفر صادق در درس خود گفت : « به كمك علم به وسيله آب - كه خاموش كننده آتش است - مىتوان آتش افروخت . » بعد از قرن هجدهم محقق شد كه مىشود با آب آتش افروخت ، آن هم آتشى گرم تر از آتشى كه با چوب يا ذغال افروخته شود ؛ زيرا حرارت سوختن هيدروژن كه يكى از دو جزء آب مىباشد با اكسيژن به 6664 درجه مىرسد ، و عمل سوزانيدن هيدروژن به وسيله اكسيژن را « اكسيد روژن » مى نامند ، و در صنعت براى جوش دادن فلزات و يا براى شكافتن قطعات فلز خيلى مورد استفاده قرار مى گيرد . « 2 » 5 ) عصر تجدد علمى را كى به وجود آورد ؟ و حركت وضعى زمين جعفر صادق در مورد نجوم نظريه هايى را ايراد كرد كه بايد گفت كه اگر او پيشواى تجدد در تمام علوم نباشد ، در نجوم پيشواى تجدد است ؛ منظور مان از تجدد ، عصر جديد مىباشد كه مبداء درخشندگى علم در اروپا است ، كه آغاز آن را از سقوط قسطنطنيه به دست سلطان محمد فاتح محسوب مىكنند . « 3 » بايد تصديق كرد كه دنياى اسلام براى تجدد علمى خيلى بيش از اروپا آمادگى داشته است ، و سعه صدر اسلام حقايق علمى را مى پذيرفته ، در صورتى كه اروپا حتى در قرن هفدهم ميلادى قدرت شنيدن حقايق علمى ، خصوصا حقايق نجومى را نداشته و حقايق نجومى مخالف سنت را ارتداد ( از دين مسيحيت ) مىدانسته و گوينده آن به احتمال زياد دچار خطر مىشد ، يا به زندان

--> ( 1 ) - ص 63 . ( 2 ) - ص 63 . ( 3 ) - 29 مى ، 1453 كه انتهاى قرون وسطى است .