الشيخ محمد آصف المحسني
194
مسايل كابل (فارسى)
طريق آميزش نروماده صورت نمىگيرد براى عبادت حق افريده مىشود . بهرحال مىشود مطمئن بود كه قبل از انسان فعلى و بعد از انقضاى او رشته خلقت ادامه داشته و خواهد داشت هر چند كه خصوصيات مخلوقات معلوم ما نباشد . ( س - 79 ) : ايا در كرات ديگر انسان وجود دارد ؟ ( جواب ) : مىشود با اطمينان گفت كه در منظومه شمسى ما موجود مادى عاقل وجود ندارد تا چه رسد به انسان ولى وجود انسان در كهكشان ما و يا در ديگر كهكشانها محتمل است و بعضى از روايات بر ان دلالت دارد ولى بايد گفت و الله العالم . و مىشود كه بر وجود موجودات مادى در كهكشانها به اين آيه مباركه كه در سوره شورى است استدلال نمود : وَ مِنْ آياتِهِ خَلْقُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ ما بَثَّ فِيهِما مِنْ دابَّةٍ وَ هُوَ عَلى جَمْعِهِمْ إِذا يَشاءُ قَدِيرٌ . و از نشانههاى ( عظمت و حكمت ) او آفرينش اسمانها ( كهكشانها ) و زمين و جبندههائيكه در اسمان و زمين پراكندهاند مىباشد . جنبنده به موجود مادى انصراف دارد و بعيد است كه بر ملائكه اطلاق شود بنابراين جنبنده در اسمان و زمين وجود دارد و ممكن است كه از به كار بردن ضمير ( هم ) كه براى عاقل استعمال مىشود فهميد كه جنبندههاى مذكور داراى عقل و ادراك نيز مىباشند . ضمنا آيه مباركه اشاره بجمع شدن جنبدگان زمينى و اسمانى دارد كه در كتاب ديگر انرا شرح دادهايم .