الشيخ محمد آصف المحسني
161
مسايل كابل (فارسى)
ممكنات است ممكناتى كه نه وجود انها ضرورى است و نه عدم انها و در هستى و نيستى خود تابع اسباب خارجى ميباشند ولى واجب اگر محال نباشد حتما تحقق و واقعيت دارد چون امكان خاص در حق او محال و غير معقول است . 1 - از كجا كه وجود واجب الوجود محال نباشد ممكن كسى بگويد محال است . جواب او چيست ؟ جواب : اولا همه عقلاى بشريت اتفاق دارند كه الوجودى وجود دارد يعنى علة العللى كه مسبوق به نيستى نمىباشد منتهى در مصداق ان واجب الوجود و صفات ان اختلاف بين ماديين و موحدين واقع شده است نه در اصل ان . و روشن است كه عقلاى بشريت بر امر باطلى اتفاق نظر پيدا نمىتوانند . ثانيا ما در طبيعت و غير ان نيز موجود ضرورى الوجود را قبول و به تحقق ان يقين داريم پس چگونه ممكن است درباره واجب الوجود كسى قبول نكند . ( الف ) ضرورت ميعان براى آب و چربى براى روغن و . . . ( ب ) ضرورت چهار در ضرب و يا جمع دو با دو ( ج ) ضرورت حرارت براى اتش . ( د ) ضرورت تحيز براى اجسام ( احتياج اجسام به مكان و زمان ) ( ه ) ضرورت زوجيت ( جفت بودن ) عددهاى 4 ، 6 ، 8 و ده مثلا . منتهى در اين موارد ضرورت يك موجود ، براى موجود ديگر است و در مورد بحث ، ضرورت وجود موجود براى خودش . و به تعبير علمى ضرورت وجود واجب الوجود بنحو مفاد كان تامه است و ضرورت اشياى فوق بنحو