در ترويج دين تهيدستان و ثروتمندان هر دو نقش دارند كه از خاستگاه فطرت‌شان نشئت مىكند . ممكن در ذهن بعضى از سؤال‌كنندگان هوشمند يا مطالعه‌كنندگان متفكر در اين‌جا اين سؤال خطور كند كه امور فطرى از انسانها جداشدنى نيست مانند محبت به اولاد و علاقه به تحصيل علم يا آرزوى علم و مكارم اخلاقى و عدالت و شجاعت و امثال ذلك در حالى كه اكثر انسانها بيدين هستند . ولى جواب اين سؤال اينست كه تمام فطريات يكسان نيستند و داراى درجات مختلف شدت و ضعف مىباشند و گاهى موانع قوىتر امور فطرى را بطور موقت تحت الشعاع قرار ميدهند مثلا گاهى مرض علاقه ادمى را به خوراك و جماع بحسب ظاهر از بين ميبرد ، گاهى غضب محبت اولاد را از بين مىبرد و حتى بساكه پدر پسرش را كشته است . عادات خرافى گاهى منجر بدشمنى با علم مىشود و حتى گاهى انسان خودكشى مىكند . بنابراين سياست و تبليغات دروغين يا لذت‌طلبى و فرورفتن نفس در شهوت و پستيها و امثال اينها سبب كفر مىشود كه اگر مبارزه معقولى صورت گيرد مردم با رغبت به دين ميگروند كه در صدر اسلام چنين شد . بحث ديگر اينست كه ايمان ايا فطرت عقل است كه از خاستگاه شناخت قانون عمومى و خلل‌ناپذير عليت برخاسته است ( هر معلول علت مى خواهد ) و يا فطرت قلب ؟ كه همانند محبت بذات باشد ؟ و همين سؤال درباره ميثاق عالم ذر نيز مىآيد : الست بربكم قالوا بلى كه اين قول قول عقل انان بوده يا قول قلب انان ؟ تفصيل اين بحث از عهده اين كتاب بيرون است .