تمام شد ، آنان در همه جا رفتند ، تبليغ كردند ، اهداف حكومت اسلامى را براى مردم بيان كردند ، اين موضوع سبب گرديد تا اسلام ترويج شود ، مردم به اين دين آسمانى ايمان بياورند و اسلام توسعه پيدا كند . « إِنَّا فَتَحْنا لَكَ فَتْحاً مُبِيناً » در نتيجه از تمام قراين دانسته مىشود كه مراد از " فتح " در آيه مباركه ، فتح مكه مىباشد و اين فتح آثار و بركاتى زيادى را براى مسلمانان در پى داشت . در تفسير ( جامع الجوامع ) نقل مىكند كه وقتى آيه مبارك فتح نازل شد ، عده‌اى از صحابه به پيغمبراكرم صلى الله عليه و آله و سلم گفتند : يا رسول الله اين چه فتح مبين آشكارى است كه ما را از طواف خانه خدا جلوگيرى كردند ؟ و ما نتوانستيم قربانىهاى خود را در مكه انجام دهيم ؟ ! مگر عدم پيروزى ما فتح مبين است كه قرآن از آن ياد مىكند ؟ ! حضرت در جواب آنان فرمود : خيلى حرف بدى را گفتيد ! شما بر قرآن ايراد گرفتيد ، فرمود : « بئس الكلام هذا » اين چه حرفى است كه شما مىگوييد ؟ ! « بل هو أعظم الفتح لقد رضى المشركون » اين بزرگ‌ترين فتحى براى ما بود كه مشركين آن را قبول كردند ، بلى مشركين از اسلام ترسيدند و از ترس شما را نگذاشتند به مكه برويد ، آنان از ترس با شما مصالحه كردند « وقد كرهوا منكم ما كرهوا ولقد أظفركم الله عليهم و ردكم سالمين غانمين » آنان عظمت شما را ديدند . شما روزىكه از مكه هجرت كرديد ، كم بوديد ، به قصد فرار مكه را ترك كرديد ، اكنون شما لشكرى بزرگ و قدرتمند شده‌ايد ، اعتقاد ، همبستگى و محبت شما را نسبت به پيغمبر آتان در هراس انداخته ، و به همين دليل از ورود شما به مكه كراهت داشتند ، ترس داشتند ، خداوند شما را بر آنان فتح و ظفر داد و شما را به