يا به قول عارف كه مىگويد : مجموعه‌ى كون را به آيين سبق * كرديم تصفّح ورقاً بعد ورق حقا كه نديديم و نخوانديم در او * جز ذات حق و شئون ذاتيه او آيات مباركه به دو صورت تفسير شده است ، حالا اين آيات يا مربوط به جبرئيل است كه پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله و سلم را تعليم داد يا مربوط به شب معراج است كه خداوند جل جلاله در آن سفر چيزهاى را به او تعليم نمود . به هرصورتىكه باشد ، بايد بگوييم والله العالم . « وَ لَقَدْ رَآهُ نَزْلَةً أُخْرى » يك‌مرتبه ديگر نيز پيغمبراكرم صلى الله عليه و آله و سلم جبرئيل را به صورت اصلىاش ديد . ممكن است يك‌مرتبه در مدينه بوده باشد و مرتبه ديگر در سفرىكه به معراج رفته بود . فضا پيماى معراج « عِنْدَ سِدْرَةِ الْمُنْتَهى » جبرئيل در سفر معراج همراه پيغمبراكرم صلى الله عليه و آله و سلم بود ، او بود كه بُراق يا به اصطلاح امروزى ( أپولو ) را براى آن‌حضرت آورد . و چنان‌چه گفته شده است ، براق خيلى پيچيده بود ، وقتى پيغمبراكرم صلى الله عليه و آله و سلم مىخواست آن را سوار شود ، از سوار شدن عاجز ماند . يعنى براق امتناع ورزيد كه آن‌حضرت صلى الله عليه و آله و سلم بر او سوار شود . سوار شدن بُراق مهارت مىخواست ، مثل اين‌كه كسى بخواهد فضانوردى كند . بُراق ظاهراً هزار مرتبه از ( أپولوهاى ) امروزى پىچيده‌تر بود است . يك وقت در اكادمى علوم افغانستان دراين مورد مفصل صحبت كردم و تمام صحبت‌هايم از تلويزيون تمدن پخش گرديد .