تشخيص خوب و بد انسان‌ها در ظاهر هيچ فرقى باهم ندارند ؛ اما درواقع باهم اختلاف دارند ، يك‌عده خوب هستند و يك‌عده هم بد هستند ، خوب و بد انسان‌ها فقط در موقع امتحان مشخص مىشود ، تا صحنه امتحان و آزمايش بوجود نيايد ، شناختن انسان‌ها بسيار مشكل است . هركس به مذاق خود افراد را تعريف مىكند ، فلانى انسانى خوب است ، فلانى انسان بد است ؛ اما وقتىكه امتحان بوجود بيايد ، مىبينيم كه نه ما در تعريف خود اشتباه كرده بوديم ، تشخيص ما نادرست بوده است ، بر خلاف پندار انسان ، كسانىكه اصلًا از آنان توقع نمىرفت ، از همه سبقت گرفته‌اند . در دوران جهاد كارگران با لباس‌هاى كهنه و دست‌هاى پينه بسته‌شان چه‌قدر شهامت نشان دادند ، گوى سبقت را در ميدان جهاد از پيش ديگران ربودند . انسان‌ها خيلى باهم فرق دارند ، در ميان ملاها نيز چنين بود ! يك‌عده از ملاها مىآمدند ، در روى منابر فرمان‌هاى احمقانه " تركى " را تصديق مىكردند ، تركى كه مزدور بىقيد و شرط شوروى سابق بود از طرف بعضى از ملاها تصديق مىشد ! آنان از مردم مىخواستند تا از آن فرمان‌هاى ضد دينى " تركى " پيروى كنند . همين ملاهايىكه سىسال نان طلبگى خورده بودند ، از سفره دين استفاده كرده بودند ، آنان به نام دين بزرگ شده بودند ، به نام دين مورد احترام مردم بودند ؛ ولى وقتىكه كمونست‌هاى مزدور در افغانستان به قدرت رسيدند ، مىآمدند در مساجد و منابر به همين دينىكه در دامن آن بزرگ شده بودند ، خيانت مىكردند . اين‌عده از ملاها در واقع ، ابن الوقت‌هايى بودند كه فقط به فكر شكم خود بودند و هيچ اعتقادى باطنى به اسلام نداشتند ، وقتى ديدند ، ملايى نان كافى ندارد ،