شود ، ولى اين سئوال باقيست كه محل مشغول به اجرام و كهكشانها در حسين اشغال اگر فضا نباشد چه نام دارد ؟ و سئوال تنها از مجرد نام و اصطلاحات نيست كه بحث در معنى و واقعيت آنست . زمان و مكان در مورد واجب الوجود از ديدگاه كلى عقلى ، زمان و مكان را مىشود به اين دليل از واجب الوجود مجرد ، نفى كنيم كه اگر اين دو - زمان و مكان - واجب الوجود فرض گردد - كه بعضى از فلاسفه در مورد عنصر زمان آن را ادعا كرده - براهين توحيد آن را ابطال مىكند ، و اگر ممكن الوجود باشد . قهرا مخلوق و حادث و محدود و قائم به اراده خداوند قديم و لا يتناهى مىگردد . بنابر اين خداوند زمانى و مكانى نيست . ولى اين بيان كلى و عقلى مىباشد و چيزى از آن در مورد حقيقت زمان و مكان بدست نمىآيد ، و ثانيا منحصر به فرض موجود بودن اين دو عنصر در خارج است ، و چنانچه آن دو را دو بعد موهوم و حداقل غير موجود خارجى بدانيم ، برهان مذكور از كار مىافتد و به درد نمىخورد ، مگر اينكه بگوئيم انتفاى امر عدمى از وجود لا يتناهى واجب الوجود روشن است ، درست است كه چيزى بر واجب الوجود لا يتناهى احاطه ندارد ، ولى اين هم درست كه واجب الوجود با همه موجودات امكانى معيت قيومى دارد . پس اشكالى ندارد كه با زمان و مكان هم معيت قيومى داشته باشد ، ولى در ازل موجود امكانى تحقق ندارد ، و فرض وجودى بودن آنها بدلايل توحيد دفع مىشود و قيوميت با موهوم و متوهم رابطه‌اى ندارد .