فايده چهارم : تعريف زمان و مكان درباره تعريف زمان ، اقوال گوناگونى در فلسفه وجود دارد كه احتمالا قول مشهور اينست كه مقدار حركت فلك الافلاك است . « 1 » و مىشود كه او را به امتداد موهوم يا متوهم تعريف كرد « 2 » كهكشان‌ها بطوريكه دوربين‌هاى پيشرفته ، ميگويد در تمام جهات ، داراى دنباله نورى است و امواج آنها طويل و به سرخى تمايل دارد و اين موضوع دلالت مىكند كه كهكشان‌ها به سرعت از زمين ما - كه جزو كهكشان شيرى است - فاصله ميگيرند ؛ يعنى كهكشانها به تناسب سمت دنباله‌شان هم از همديگر و هم از زمين و كهكشان ما فاصله ميگيرند . فضا به فاصله بين ستارگان ، سيارات و اجرام سماوى در داخل كهكشان و به فاصله بين كهكشان‌ها اطلاق مىشود .

--> ( 1 ) - اقوال ششگانه در تعريف زمان در جلد 2 صراط الحق ص 03 طبع سوم مذكور است . ( 2 ) - زمان موهوم ، امتداد موهومى است كه از بقاى واجب الوجود انتزاع مىشود و زمان متوهم امتداد موهوم غير انتزاعى از بقاى واجب الوجود است ، و به عبارت ديگر موهوم فرد ما باذا ندارد ولى منشاء انتزاع دارد و متوهم نه فرد ما باذا دارد و نه منشاء انتزاع . حاشيه ص 273 جلد 1 صراط الحق و مجلد 14 السماء و العالم ، بحار الانوار ، ص 57 و همين زمان را ظرف عدم جهان قرار ميدهند و متكلمين ميگويند عالم حادث زمانى است .