الشيخ محمد آصف المحسني
40
روش جديد اخلاق اسلامى (فارسى)
ادراكات اول را اگر از نظر فهم و درك محتاج به فكر نباشد ضروريات مىنامند . و اداراكات دوم را مشهورات ( بالمعنى الاخص در مقابل مشهورات بالمعنى الاعم كه هر دو نوع ادراك را شامل مىشود . ) در تعريف مشهورات گفتهاند : قضايائى است كه آراى عقلا بر آن مطابقت و موافقت نموده است و انسان بواسطه شهرتش آن را قبول مىكند و مانند ضروريات نيست كه آدمى آن را بدون توجه به شهرت و اجتماع ، و اولًا و ابتداء تصديق مىكند ( مثل كل بزرگتر از جز خود است ) بلى تا انسان در اجتماع نباشد نمىتواند بعنوان موجود مخلوق الساعة تصديق به نيكوئى عدل و زشتى ستم نمايد . علت توافق عقلا بر حسن و قبح بعضى از امور ملاحظه مصلحت عمومى براى حفظ نظام زندگانى و بقاى نوع انسانى مىباشد . مشهورات بر دو گونه است : يكى مشهورات مطلق كه همه انسانها ( يا اقلا 95 % ) آنها را قبول دارند و ديگر مشهورات محدوده كه يك قوم و يا يك ملت و يا يك صنف خاص آن را مىپذيرند ، مانند قبح خوردن گوشت گاو نزد هندوها و قبح دو زن داشتن نزد غربيها و . . . نوع دوم مشهورات كه از جمله عادات و رسومات به حساب مىرود هيچ اعتبارى از نظر عقل ندارد و بايد اعتبار آن در ميزان