الشيخ محمد آصف المحسني
25
متافيزيك از نظر رئاليزم يا معارف اسلامى از نگاه علم وفلسفه (فارسى)
ايدهاليست هستند زيرا مخالف فلسفه و سايش ( عقل و تجربه ) و حس و فطرت سخن ميگويند . احتياج ممكن و سبب آن از بيانات گذشته دانستيم كه ماهيت ممكن اقتضاء وجود و عدم را ندارد ، يعنى قطع نظر از اغيار خواهش هستى و نيستى را ندارد ، تفسير مفهوم ممكن همين است قطع نظر از اينكه مصداق آن در خارج چيست و كيست ؟ زيرا ما فعلا در بيان تحليل و تفسير مفاهيم امكان و وجوب و امتناع هستيم نه تشخيص مصداق خارجى آنها و اين بحث تشخيصى ، بعدا مورد تحقيق قرار خواهد گرفت . وقتى كه مفهوم ممكن دانسته شد تصديق اين موضوع كه ( هر ممكن در وجود خود محتاج بخارج خود مىباشد و اين عوامل خارجى استند كه هستى و يا نيستى او را معين ميكنند ) سهل مىشود و بعبارت واضحتر عقل چون اجتماع نقيضين ( وجود و عدم يك شئ در حال واحد و يك جا ) را قبول ندارد لذا ممكن در خارج يا موجود است يا معدوم ، وجود ممكن مستند بوجود سبب اوست و عدم آن از عدم سبب وجودى آن ( دقت شود ) . سبب احتياج موجودات امكانى موضوع بالا مورد اتفاق نظر تمام دانشمندان جهان ( باستثناء بعضى از كوتاهفكران قديم و حاضر ) است ولى مطلبى كه محل