الشيخ محمد آصف المحسني

14

متافيزيك از نظر رئاليزم يا معارف اسلامى از نگاه علم وفلسفه (فارسى)

مىكند برخ ديگران ميشكند و آنها را بر ابطال دراكات حسى دليل ميآورند . البته شكى نيست كه حس اشتباه دارد ، مثلا باصره ، كوچك را بزرگ و بزرگ را كوچك مىبيند ، ولى اين اشتباهيكه در بعض موارد رخ ميدهد دليل نميشود كه ما اعتماد خود را بحس از دست بدهيم آيا اين افراد و همچنان صاحبان نظريه سفسطه و شك در موقعى كه آواز اتومبيل را مىشنوند از نقطه خطر دور ميشوند يا اينكه اعتنائى نميكنند تا اينكه زير ماشين بروند . در حقيقت اين قول مانند قول اول خلاف وجدان و يك نوع ديوانگى است . اين قول قطع نظر از اينكه مخالف بداهت است و عينيّت جهان مادّى ترديدناپذير است از نظر عقلى جوابهائى هم دارد ، مانند اينكه حس هيچگاه در وجود اشياء حسّى اشتباه نكرده ، و اشتباهيكه ديده مىشود در ماهيّت محسوس است . و بعبارت واضحتر حس هرچند اشتباها چيزيرا بجاى چيز ديگرى ميگيرد ، ولى هيچگاه نشده كه ناچيز را بجاى چيز اشتباه كند . و لا شئ را شئ بداند و مانند اينكه اشتباه در حس نيست ، بلكه در قضاوت و حكومت ذهن است كه ميگويد اين اوست . دسته چهارم حسيات را قبول دارند ، ولى احكام مستقل عقلى را از درجه اعتبار ساقط مىپندارند و روى اين حساب براى فلسفه اهميتى قائل نيستند ، پيروان اين نظريه را يك عده از رجال مغرب‌زمين