الشيخ محمد آصف المحسني

9

متافيزيك از نظر رئاليزم يا معارف اسلامى از نگاه علم وفلسفه (فارسى)

مىآوريم ، رطوبت همه چيزها از آب است ولى رطوبت آب ذاتى آب است و از جاى ديگر نيامده ، بلى خود آب بنوبه خود يكى از موجوداتى است كه از دو عنصر مخصوصى به عمل آمده ولى رطوبت و ترى آب از خود اوست روشنائى همه چيز بنور است و روشنى نور به خود نور است و به چيز ديگرى روشن نشده ، چربى همه چيز بروغن است ، ولى چربى روغن از جاى ديگر نيامده . به همين تقريب ميگوئيم وجود كائنات از طرف واجب الوجود است ولى وجود او ذاتى اوست ، بلكه هستى وى نفس ذات او مىباشد . امتياز فلسفه از علم موضوع فلسفهء وجود ، و مسائل فلسفه عبارت از آثارى است كه بر وجود بدون كدام حيثيّت ديگرى عارض ميگردد . مثل امكان ، وجوب ، وحدت ، كثرت ، عليّت و معلوليّت و امثال آنها و از عدم و بعضى احكام آن مانند امتناع بمناسباتى بحث مىشود . آثاريكه به لحاظ خصوصيّات فيزيكى و هندسى و رياضى و شيميائى و غيره بر موجود عارض ميگردد ، از قلمرو فلسفه خارج بوده و بعلوم تجربى مربوط ميگردد ، و از جمله‌ى مسائل علوم شمرده مىشود . لذا افق فلسفه وسيع و احكام او عمومىتر مىباشد و بجهات معينه‌اى اختصاص ندارد . برعكس علوم تجربى كه هر كدام آنها از يكرشته مسائل معينه‌اى كه بيك موضوع خاصى ( كه خصوصيّت زايدى چون طبيعى و مقدارى و عددى و غيره بر اصل عنوان وجود